Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Halldóra K. Thoroddsen

Engill
 
Síríus blikaði á suðurhimni, hvítari og skærari en allar hinar. Undir óravíddum hvolfsins lá barn á bakinu. Mjóslegið mannabarn undir kvöldhimni. Kyrrðin magnaði krafshljóðið undan sperrtum útlimum sem teiknuðu vængi og kyrtil í mjúka fönnina. Við hlið engilsins skildi barnið eftir teiknaða hörpu og klöngraðist uppá hæð til að líta verk sitt. Frá lífvana engilmynd og þöglu hljóðfæri lá sporaslóð til höfundar sem starði og beið, hátíðlegur og máttfarinn. Þá gerðist undrið sem hann hafði vænst í barnaskapnum. Engillinn rótaði sér, seildist í hljóðfærið, blakaði vængjum og hóf sig á loft inní svart ómælið. Hvítur sem kyndill. Stakir tónar bárust um festinguna.
Halldóra Kristín Thoroddsen/ 2005 Gangandi vegfarandi
 
Allt getur gerst og allt gerist. Sumt er ótrúlegra en annað og það tók okkur öll langa stund að trúa því að hún Halldóra væri flogin burt. Það eru ríflega 40 ár síðan við hittums í fyrsta sinn. Þá vissi ég ekki að hún væri skáld. Ég var bekkjarbróðir Bauju systur hennar í Leiklistarskólanum og fundum okkar bar helst saman ef yfir einhverju þurfti að gleðjast. Og víst var glaðst. Og hlegið hátt. Seinna störfuðum við Eggert náið saman í nokkur ár og ég datt inn á heimili þeirra Dóru af og til. Og þá var glaðst. Og hlegið hátt. En líka kafað djúpt. Því það var alltaf svo óhemju gaman að hitta Dóru og eiga við hana orð um allt og ekkert. Og þá vissi ég loksins að hún var skáld. Og ég skal viðurkenna að það jók enn á gleðina af að þekkja hana. Um leið og verk hennar tóku að birtast almenningi varð öllum það ljóst að þarna var ný og hressileg rödd á ferðinni. Og með hverju verki jókst henni ásmegin, hún var óheyrilega fyndin á sinn hlýlega hátt, kunni eldklárt að greina samfélag okkar og sögu og afhjúpa þau í orðum sem oft fengu mann til að glenna upp augu í furðu og aðdáun. Mörg slík augnablik átti ég með síðustu bók hennar, Katrínarsögu, sem er óhemju mikilvægt framlag til íslenskra bókmennta, og um leið mjög skörp og nauðsynleg þjóðfélagsrýni.
 
Fyrir hönd íslenskra rithöfunda kveð ég Halldóru með miklum trega og harma að hún skyldi ekki fá að ljúka dagsverki sínu, en þakka um leið þær góðu gjafir sem hún gaf. Fyrir hönd sjálfs mín og míns fólks þakka ég góðar og skemmtilegar stundir. Ykkur öllum votta ég dýpstu samúð, elsku Eggert og fjölskylda.
 
Karl Ágúst Úlfsson


Birgir Sigurðsson – minning

Birgir Sigurðsson rithöfundur er fallinn frá. En verk hans lifa og þær ómetanlegu gjafir sem hann gaf okkur þjóð sinni eru gersemar sem við fáum seint fullþakkað.

Birgir stimplaði sig rækilega inn í íslenskt leikhús- og menningarlíf með leikriti sínu Pétri og Rúnu árið 1972, þá 35 ára að aldri, en áður hafði hann sent frá sér ljóðabækurnar Réttu mér fána og Á jörð ertu kominn. Í Pétri og Rúnu, sem varð hlutskarpast í leikritasamkeppni Leikfélags Reykjavíkur, kvað við ferskan tón í íslenskri leikritun og með verkunum sem í kjölfarið fylgdu, Selurinn hefur mannsaugu, Skáld-Rósu og Grasmaðki tók Birgir af öll tvímæli um að Ísland hafði eignast eitt af öflugustu leikskáldum samtímans. Þegar Dagur vonar var frumsýndur 1987 gat engum blandast hugur um þau ofurtök sem höfundurinn hafði á leikritsforminu, hvort sem litið var á persónusköpun, samskipti leikpersóna eða uppbyggingu og framvindu leiksögunnar.

Verk Birgis eru oft persónuleg og samúð hans með fólkinu sínu, persónunum sem hann leiðir fram, er ótvíræð, auk þess sem sársauki höfundarins skín á stundum í gegnum tilfinningalíf fólksins á sviðinu. Verk hans stíga listilegan dans á mörkum þess ljóðræna og hversdagslega – á mörkum þess grimma og þess blíða – og hann er örlátur á innsæi sitt, bæði vitsmunalegt og tilfinningalegt.

Um þörfina fyrir að skrifa segir Birgir í viðtali við DV árið 2000:

„Maður veit ekki hvaðan þörfin kemur en það ræðst ekki við hana. Ef svo væri þá væri maður líklega í öðru starfi. Þetta er eins og að vera haldinn; það er eins og lagðir hafi verið á mann galdrar; það er engin leið út.“

Eftir Dag vonar birtust leikritin Óskastjarnan, Dínamít og Er ekki nóg að elska?, smásagnasöfnin Frá himni og jörðu og Prívat og persónulega, sagnfræðiritið Svartur sjór af síld og skáldsögurnar Hengiflugið og Ljósið í vatninu.

„Fyrst og fremst gerir maður þetta fyrir sjálfan sig og sinn eigin sannleik.“ segir Birgir í viðtali við Helgarpóstinn í desember 1984,  „Ef svo vill til að einhver eða einhverjir aðrir eru sammála mínum sannleik, þá er það ágætt — en það er ekkert sem rithöfundur á heimtingu á.“

Birgir tók virkan þátt í félagsmálum og réttindabaráttu listamanna á Íslandi. Hann var varaformaður Rithöfundasambands Íslands á árunum 1982 til ’86 og forseti Bandalags íslenskra listamanna frá 1985 – ’87. Á sömu árum var hann einnig í stjórn Listahátíðar.

Í Degi vonar vitnar höfundurinn í ljóð systur sinnar Sigríðar Freyju og leggur þessi orð í munn stúlkunnar Öldu:

Hún var nú stödd hjá tré sem var fegurst allra trjáa. Það var eins og huggun sem sagði að enn væri til fegurð, þrátt fyrir allt. Og hún gaf sig á tal við lífið: „Þú hefur gefið mér margt og sagt mér hvers virði allt er, en eitt met ég mest.“ – Lífið langaði þá til þess að vita, hvað af þess miklu auðæfum væri dýrast. „Fagra líf,“ sagði hún, „ef mér væri ekki gefinn skilningur væri ég eins mikil þögn og dauðinn.“

Íslenskir rithöfundar þakka Birgi hans góðu verk, kveðja hann með virðingu og votta fjölskyldu hans og aðstandendum dýpstu samúð.

f.h. Rithöfundasambands Íslands
Karl Ágúst Úlfsson formaður


Birgir Sigurðsson heiðursfélagi látinn

Birg­ir Sig­urðsson, rit­höf­und­ur og leik­skáld, lést á Land­spít­al­an­um í Foss­vogi 9. ág­úst sl., á 82. ald­ursári.

Birg­ir fædd­ist í Reykja­vík 28. ág­úst 1937. Hann auk kenn­ara­prófi frá KÍ 1961, stundaði tón­list­ar­nám við Tón­list­ar­skól­ann í Reykja­vík í fimm ár og söngnám í Amster­dam 1967. Birg­ir var blaðamaður á Tím­an­um 1961-64 og var kenn­ari og skóla­stjóri í nokkr­um skól­um þar til hann sneri sér al­farið að ritstörf­um árið 1979. Eft­ir Birgi ligg­ur fjöldi rit­verka; leik­rit, skáld­sög­ur, ljóð, þýðing­ar og fræðirit. Þekkt­asta leik­rit Birg­is er án efa Dag­ur von­ar, sem frum­sýnt var 1987, til­nefnt til bók­mennta­verðlauna Norður­landaráðs 1989 og hef­ur verið sýnt víða um heim. Fyrsta leik­ritið, Pét­ur og Rúna, vann 1. verðlaun í sam­keppni Leik­fé­lags Reykja­vík­ur 1972 og vakti mikla at­hygli. Meðal annarra leik­rita hans eru Skáld-Rósa, Sel­ur­inn hef­ur mannsaugu, Grasmaðkur, Óska­stjarn­anog Dína­mít. Birg­ir var heiðurs­fé­lagi Leik­fé­lags Reykja­vík­ur en hann þýddi einnig fjöl­mörg leik­rit, m.a. Barn í garðinum, eft­ir Sam Sheph­ard, Gler­brot,eft­ir Arth­ur Miller, og Kött­ur á heitu blikkþaki, eft­ir Tenn­essee Williams. Þá þýddi hann tvær skáld­sög­ur eft­ir Dor­is Less­ing, Grasið syng­urog Marta Qu­est.

Birg­ir var vara­formaður Rit­höf­unda­sam­bands Íslands 1982-1986, var for­seti Banda­lags ís­lenskra lista­manna 1985-87 og átti m.a. sæti í stjórn Lista­hátíðar og út­hlut­un­ar­nefnd Kvik­mynda­sjóðs. Birg­ir var á þessu ári gerður að heiðurs­fé­laga Rit­höf­unda­sam­bands­ins.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Birgi samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Atli Magnússon þýðandi látinn

Atli Magnússon – mbl.is/​Ein­ar Falur

Atli Magnús­son, þýðandi, rit­höf­und­ur og blaðamaður, er lát­inn, 74 ára að aldri. Atli fædd­ist 26. júlí 1944, hann lést á heim­ili sínu aðfaranótt 14. júní.

Atli starfaði lengst af sem blaðamaður. Meðfram blaðamennsku lagði hann stund á ritstörf og eft­ir hann liggja bæði ævisögur sem og fjöldi úrvalsþýðinga.

Atli rit­stýrði Sjó­manna­dagsblaðinu um nokkurra ára skeið og starfaði sem dag­skrár­full­trúi á rík­is­út­varp­inu. Hann þýddi mörg af stór­virkj­um heims­bók­mennt­anna eins og Meist­ara Jim, Nostromo og Leynierindrekann eft­ir Joseph Conrad, Gats­by og Nótt­in blíð eft­ir F. Scott Fiz­ger­ald, Mrs. Galloway eft­ir Virg­iniu Woolf, Hið rauða tákn hug­prýðinn­ar eft­ir Stephen Cra­ne og Fall kon­ungs eft­ir Johann­es V. Jen­sen.

Atli skrifaði að auki Skært lúðrar hljóma, sögu lúðrasveita á Íslandi, en hann starfaði tæp 30 ár í Lúðrasveit verka­lýðsins.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Atla samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Ingibjörg Þorbergs látin

Ingi­björg Krist­ín Þor­bergs, tón­skáld, rithöfundur, söng­kona og fyrr­ver­andi dag­skrár­stjóri Rík­is­út­varps­ins, er lát­in 91 árs að aldri.

Ingi­björg stundaði meðal ann­ars nám við Tón­list­ar­skóla Reykja­vík­ur og Kenn­ara­skóla Íslands og dvaldi enn frem­ur við nám í Dan­te Alig­hieri-skól­an­um í Róm. Hún hóf störf hjá Rík­is­út­varp­inu 1946 og starfaði þar við ýmis störf til 1985. Hún starfaði einnig við kennslu um tíma og sem blaðamaður.

Ingi­björg samdi söng­lög, dæg­ur­lög og barna­lög, söng inn á fjölda hljóm­platna og samdi sjö leik­rit fyr­ir börn og ung­linga. Hún fékk marg­vís­leg­ar viður­kenn­ing­ar fyr­ir störf sín, meðal ann­ars heiður­sverðlaun Íslensku tón­list­ar­verðlaun­anna 2003. Þá hlaut hún ridd­ara­kross hinn­ar ís­lensku fálka­orðu 2008 fyr­ir fram­lag sitt til ís­lenskr­ar tón­list­ar.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Ingibjörgu samfylgdina og sendir fjölskyldu hennar samúðarkveðjur.


Valgarður Egilsson látinn

VEVal­g­arður Eg­ils­son, yf­ir­lækn­ir og rithöfundur er látinn 78 ára að aldri. Auk starfa að lækna­vís­ind­um var Val­g­arður skáld og rit­höf­und­ur og vann nokkuð við leiðsögn ferðafólks.
Val­g­arður var fædd­ur 20. mars 1940 á Greni­vík og ólst upp í Hlé­skóg­um í Höfðahverfi.
Hann lauk prófi í lækn­is­fræði frá Há­skóla Íslands árið 1968 og doktors­gráðu frá Lund­úna­há­skóla tíu árum síðar.
Val­g­arður var lækn­ir hér heima að námi loknu og var síðan við rann­sókn­ar­störf í frumu­líf­fræði og krabba­meins­fræðum við rann­sókn­ar­stofn­an­ir og lækna­skóla í London. Hann hóf störf sem sér­fræðing­ur í frumu­m­eina­fræði á Rann­sókna­stofu Há­skól­ans í meina­fræði á ár­inu 1979 og var yf­ir­lækn­ir frá 1997 til starfs­loka, 2010. Hann var út­nefnd­ur klín­ísk­ur pró­fess­or við lækna­deild HÍ árið 2004.
Val­g­arður var virk­ur í fé­lags­mál­um á ýms­um áhuga­sviðum, meðal ann­ars formaður Lista­hátíðar í Reykja­vík og vara­for­seti Ferðafé­lags Íslands. Hann sinnti leiðsögn ferðamanna og skrifaði grein­ar í Árbæk­ur Ferðafé­lags­ins.
Eft­ir hann liggja skrif á fræðasviði auk þess sem hann gaf út bæk­ur með leik­rit­um, ljóðum, sög­um og upp­lýs­ing­um fyr­ir ferðafólk. Leik­ritið Dags hríðar spor var frum­sýnt í Þjóðleik­hús­inu leik­árið 1980-81 og síðar sýnt í Belfast á Norður-Írlandi. Síðasta bók hans, Ærsl, kom út á síðasta ári.

Ritrhöfundasamband Íslands þakkar Valgarði samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Erlingur Sigurðarson látinn


ES

Erl­ing­ur Sig­urðar­son, skáld og fv. kenn­ari, lést  12. nóv­em­ber sl., sjö­tug­ur að aldri. Erl­ing­ur fædd­ist á Græna­vatni í Mý­vatns­sveit 26. júní 1948. Hann varð stúd­ent frá Mennta­skól­an­um á Ak­ur­eyri árið 1969, lauk BA-prófi í ís­lensku og sögu frá HÍ 1976, cand. mag.-prófi frá sama skóla 1987 og prófi í upp­eld­is- og kennslu­fræði 1981. Hann stundaði einnig nám við Col­by Col­l­e­ge í Maine í Banda­ríkj­un­um og há­skól­ann í Tübingen í Þýskalandi.

Erl­ing­ur var kenn­ari við Mennta­skól­ann á Ak­ur­eyri 1978-97 og for­stöðumaður Sig­ur­hæða – Húss skálds­ins á Ak­ur­eyri 1997-2003. Hann birti fjölda greina og ljóða í blöðum og tíma­rit­um og gaf út tvær ljóðabæk­ur: Heilyndi 1997 og Haust­grímu 2015. 

 Erl­ing­ur naut starfs­launa lista­manns hjá Ak­ur­eyr­ar­bæ 2005 og fékk heiður­sviður­kenn­ingu Menn­ing­ar­sjóðs Ak­ur­eyr­ar fyr­ir rit­list árið 2016.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Erlingi samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Jón R. Hjálmarsson látinn

JRH

Jón R. Hjálm­ars­son, rithöfundur og fyrr­ver­andi fræðslu­stjóri, lést í Reykja­vík síðastliðinn laug­ar­dag, 96 ára að aldri.

Hann fædd­ist 28. mars 1922. Jón lauk bú­fræðiprófi frá Hól­um 1942, stúd­ents­prófi frá Mennta­skól­an­um á Ak­ur­eyri 1948, cand. mag.-prófi í ensku, þýsku og sögu frá Ósló­ar­há­skóla 1952 og cand. phi­lol.-prófi í sagn­fræði frá sama skóla árið 1954.

Eft­ir nám gerðist Jón skóla­maður og var skóla­stjóri Héraðsskól­ans í Skóg­um und­ir Eyja­fjöll­um 1954-1968 og frá 1970-1975 og skóla­stjóri við Gagn­fræðaskól­ann á Sel­fossi 1968-1970. Hann var síðan fræðslu­stjóri á Suður­landi frá 1975 til starfs­loka árið 1990.

Jón fékkst hann við marg­vís­leg ritstörf og eft­ir hann liggja marg­ar bæk­ur, meðal ann­ars kennslu­rit og bæk­ur um sagn­fræði og þjóðleg­an fróðleik af ýms­um toga. Síðustu árin skrifaði Jón leiðsögu­rit með ýms­um fróðleik úr byggðum lands­ins, síðust þeirra bóka var Land­náms­sög­ur við þjóðveg­inn, sem kom út fyrr á þessu ári. Þá var Jón með Þórði Tóm­as­syni, safn­verði í Skóg­um, um langt ára­bil rit­stjóri og út­gef­andi Goðasteins, héraðsrits Ran­gæ­inga. Einnig rit­stýrði Jón Rot­ary Nor­d­en af Íslands hálfu. Jón hlaut ridd­ara­kross hinn­ar ís­lensku fálka­orðu árið 1983 og var sæmd­ur Paul Harris Fellow-orðu Rot­aryhreyf­ing­ar­inn­ar 1986 og 1996.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Jóni samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur,


Sigurður Svavarsson minning

sisv

Í dag er jarðsunginn frá Hallgrímskirkju mætur félagi úr bókaútgáfu, Sigurður Svavarsson. Siggi var lífsglaður fagurkeri, ljúf og hlý manneskja með stóra faðminn og næman skilning á bókmenntunum. Hann kvaddi svo snemma og snögglega og það er skarð fyrir skildi meðal bókaútgefenda. ,,Og svo færðu borgað fyrir að gera það sem þér finnst skemmtilegast, “sagði hann þegar hann rétti mér fyrstu ávísunina fyrir ritverkin sumarið 1997 fyrir hönd Máls og menningar. Leiðir okkar lágu oftlega saman í útgáfu og í baráttunni fyrir bættu umhverfi bókmenntanna. Þar var Siggi alltaf réttsýnn og lausnamiðaður sáttamaður. Mild og næm kímnigáfan og elskusemin í garð samferðafólks er ljós sem skín og lýsir þeim sem áfram ganga. Ég er þakklát fyrir samfylgdina og mæli fyrir hönd ótal höfunda sem áttu Sigga að sem félaga og vin.  Eiginkona, fjölskylda og vinir fá dýpstu samúðarkveðjur á erfiðri stundu.        

Kristín Helga Gunnarsdóttir


Rithöfundasamband Íslands þakkar Sigurði samfylgdina og sendir fjölskyldu hans og ástvinum samúðarkveðjur.


Látinn félagi.

GSminning2Guðjón Sveinsson skáld og rithöfundur lést á Landspítala Fossvogi þann 21. ágúst s.l. Hann var fæddur að Þverhamri í Breiðdal, S-Múlasýslu 25. maí 1937. Guðjón lauk landsprófi frá Alþýðuskólanum á Eiðum 1955 og Hinu meira fiskimannaprófi frá Stýrimannaskólanum í Reykjavík 1961. Guðjón fékkst við ýmis störf í gegnum tíðina, starfaði sem sjómaður, stýrimaður, kennari, afgreiðslumaður, skrifstofumaður, stundaði búskap og var virkur í trúnaðar- og félagsstörfum.

Guðjón skrifað bækur fyrir börn og unglinga, orti ljóð, skrifað ritgerðir og lét að sér kveða í þjóðmálaumræðunni með skrifum í blöð og tímarit. Ljóð hans og smásögur hafa einnig birst á þeim vettvangi. Fyrsta barna- og unglingabók Guðjóns, Njósnir að næturþeli, kom út 1967. Hann hlaut fyrstu verðlaun í smásagnakeppni Félags íslenskra móðurmálskennara fyrir söguna Morgundögg árið 1981. Síðasta ljóðabók Guðjóns Þegar skó af skönkum dreg – við skapadóm kom út 2017.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Guðjóni samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.