Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Þorsteinn frá Hamri minning

Þorsteinn frá Hamri

Þorsteinn frá Hamri

Í dag fylgjum við heiðursmanni og þjóðskáldi, Þorsteini frá Hamri, til grafar.

Eftirfarandi eru kveðjuorð frá Rithöfundasambandi Íslands sem birtust í Morgunblaðinu í morgun:

Andrá
Að vísu
Að vísu
er stundin hverful og stutt
en gefum dýpt hennar gaum
sem alkyrrð vatni
og auga
(Þorsteinn frá Hamri)

Heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands kveður. Þorsteinn frá Hamri hverfur hljóðlega út í ljóðheiminn eilífa. Í sorg og söknuði finnum við hin svo þunglega hve stundin er hverful og stutt. En um leið gefum við dýpt hennar gaum í gegnum skilningarvit skáldsins. Við skynjum hve listsköpun Þorsteins stækkar heiminn og skilgreinir veröldina – hvernig verkin hans taka utan um hnattlífið og mennskuna í þéttu faðmlagi ljóða og orða.

Þannig var Þorsteinn líka sem manneskja og þess vegna er hann svo einstök, ógleymanleg og hljómmikil rödd skáldskaparins – af því að hann bjó yfir manngæsku, mildi og næmi fyrir fólki og tungumáli sem er algilt og sérstætt í senn. Umburðarlyndi, víðsýni og hlýja til þess sem nærist og andar gefur rödd skáldsins tæran hljóm, bergmál og dýpt – veitir henni vængi svo hún svífur hærra og segir sögu okkar allra á svo óendanlega vegu.

Tvítugur kvaddi þessi Borgfirðingur sér hljóðs með ljóðabókinni Í svörtum kufli. Þar með hafði hann stillt sinn áttavita og æviverkið er stórt – ljóð, þýðingar, skáldverk og sagnaþættir. Ljóð Þorsteins eru löngu samofin klassískum arfi þjóðar og víða má merkja áhrif hans á samferðaskáldin.

Það kólnaði og fölnaði þegar skáldið kvaddi. Við, félagar og samferðamenn, söknum og minnumst. Þorsteinn var heiðursfélagi sambandsins frá 2006 og sat í stjórn á árunum 1984 til 1988. Áður hafði hann setið í stjórn Rithöfundafélags Íslands 1966 til 1968. Hann var stéttvís maður, réttsýnn og trúfastur. Þannig fylgdist hann reglubundið með störfum sambandsins, var ráðagóður og bar hag félaga sinna og bókmenntanna ávallt fyrir brjósti. Gjöfult spjall, kímin og skýr sýn, hlýtt handtak, djúpstæður mannkærleikur og sefandi fas lifir í verkum sem við fáum í nesti áfram veginn.

Vísa
Söknuður í brjósti mínu:
svöl tjörn á fjallinu.
Í tærri lygnunni
titrar mynd þín,
þegar blærinn andar
hvísla bárurnar orð þín,
söknuður í brjósti mínu,
segðu það engum.
Svöl og djúp
tjörn á fjallinu.
                          (Þorsteinn frá Hamri)

Fyrir hönd Rithöfundasambands Íslands votta ég Laufeyju og fjölskyldu dýpstu samúð á kveðjustund. Blessuð sé minning Þorsteins frá Hamri.

Kristín Helga Gunnarsdóttir,
formaður Rithöfundasambands Íslands

 


Heiðursfélagi Rithöfundasambandsins fallinn frá

Þorsteinn frá Hamri

Þorsteinn frá Hamri skáld og rithöfundur er látinn, 79 ára að aldri.  Hann lést að heimili sínu í Reykjavík að morgni sunnudagsins 28. janúar. Þorsteinn var heiðursfélagi Rithöfundasambandsins og sat í stjórn þess á árunum 1984 til 1988. Áður hafði hann setið í stjórn Rithöfundafélags Íslands 1966 til 1968

Þorsteinn fæddist 15. mars 1938 að Hamri í Þverárhlíð í Borgarfirði. Hann lauk gagnfræðaprófi og landsprófi við Héraðsskólann í Reykholti 1954 og stundaði nám við Kennaraskóla Íslands 1955 til 1957.  Þorsteinn vann sem aðstoðarbókavörður á Bókasafni Kópavogs frá 1961 til ársins 1967 en eftir það fékkst hann við ritstörf, samhliða prófarkalestri, þýðingum og gerð útvarpsþátta.

Tvítugur að aldri gaf Þorsteinn út sína fyrstu ljóðabók, Í svörtum kufli en alls urðu ljóðabækur hans 26 talsins. Þorsteinn skrifaði einnig skáldsögur og sagnaþætti og eftir hann liggja fjölmargar þýðingar.

Þorsteinn hlaut margvíslegar viðurkenningar fyrir skáldskap sinn, meðal annars Íslensku bókmenntaverðlaunin árið 1992 fyrir ljóðabókina Sæfarinn sofandi. Hann var tilnefndur til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs fimm sinnum: Árið 1972 fyrir Himinbjargarsögu eða Skógardraum, 1979 fyrir Fiðrið úr sæng Daladrottningar, 1984 fyrir Spjótalög á spegil, 1992 fyrir Vatns götur og blóðs og árið 2015 fyrir Skessukatla. Þá var hann tilnefndur til Íslensku bókmenntaverðlaunanna árið 1995 fyrir Það talar í trjánum og 1999 fyrir Meðan þú vaktir. Þorsteinn hlaut Menningarverðlaun DV í bókmenntum árið 1981 fyrir skáldsöguna Haust í Skírisskógi, Stílverðlaun Þórbergs Þórðarsonar árið 1991, Ljóðaverðlaun Guðmundar Böðvarssonar árið 2004 og Verðlaun Jónasar Hallgrímssonar á degi íslenskrar tungu árið 2009.  Árið 1996 var honum veittur riddarakross hinnar íslensku fálkaorðu fyrir ritstörf og Heiðurslaun Alþingis frá 2001.

Verk Þorsteins hafa verið þýdd á fjölmörg tungumál, meðal annars þýsku, ensku, frönsku, ítölsku, dönsku, sænsku og kínversku, auk esperantó og annarra tungumála.

Rithöfundasambandið þakkar Þorsteini samfylgdina og dýrmæta leiðsögn og sendir fjölskyldu hans hugheilar samúðarkveðjur.


Kveðja frá Rithöfundasambandi Íslands

sp

Fallinn er frá Sigurður Pálsson, ástkæra þjóðskáldið og heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands. Sigurður var formaður Rithöfundasambandsins á árunum 1984-1988. Hann var ekki sérlundað einveruskáld, en mikil og næm félagsvera, meistari samninganna, lipur og liðugur sáttamaður án þess þó að vera eftirgefanlegur þegar kom að kjarna máls og grundvallarréttindum. Hann hafði fagurt lag á sannfæringunni og líka auðmjúka nálgun svo að lokum mundu fæstir upprunaleg deilumál og niðurstaða náðist átakalaust.

Hvað sem hver segir
byggir friður á réttlæti

Hvað sem hver segir
er fegurðin ekki skraut
heldur kjarni lífsins

Já gefðu mér rödd
gefðu mér spámannsrödd
til að bera fegurðinni vitni

Gefðu mér rödd
til að bera réttlætinu vitni.

(Sigurður Pálsson)

Og Sigurður átti rödd sem bar réttlætinu vitni og beitti henni í þágu félaga sinna, í þágu bókmenntanna, listanna og mennskunnar. Höfundar eiga honum svo margt að þakka. Innblásturinn er hið heimsspekilega og listræna frelsi. Nærveran svo ljúf og kímin og réttlætið býr ekki síst í eftirfylgni og hljóðlátri seiglu.

Sigurður orti til þjóðar, um líf og manneskjur,  í stóru samhengi hlutanna. Hann glímdi aldrei við skáldskapinn, heldur dansaði og söng við hann í mjúkri sveiflu og veitti honum vængi. Sigurður var lærimeistari og áhrifavaldur fyrir fjölmarga nemendur sem báru gæfu til að sitja á hans skólabekk. Skáldskapurinn var smitandi ástríða og þannig gat ómerkilegur leiðangur í búðina orðið að byltingarkenndum krossgötum með óvæntum fundi við skáldið á ávaxtatorginu. Ferðalagið stækkaði snarlega og fór um veröldina víða og sólkerfið með ævintýralegum útúrdúrum, glettni og góni af heimspekilegum sjónarhólum.

Hann var fágaður heimsborgari, ásamt sínum elskulega sálufélaga, Kristínu, dýrmætur svipur höfuðborgar. Sigurður var baráttumaður fyrir vexti og viðhaldi íslenskrar tungu. Hann skynjaði fjársjóði tungumálsins, mat þá í samhengi hlutanna, í því alþjóðlega ljósi sem íslenskan þarf til að greina hið brothætta og dýrmæta fjöregg sem hún er á heimssafni tungumála. Þeirri baráttu lagði hann lið af því afli sem um munar til framtíðar.

Og nú skilja leiðir alltof snemma. Við sem áfram göngum söknum. Við þökkum og metum þá vegi og stíga sem Sigurður varðaði með skáldskap og skapandi hugsun handa okkur hinum að feta.

Hjartans samúð sendum við Kristínu, Jóhannesi Páli og öllum aðstandendum.

Fyrir hönd stjórnar og starfsfólks Rithöfundasambands Íslands,

Kristín Helga Gunnarsdóttir, formaður RSÍ

(Birtist í Morgunblaðinu 3. október)


Heiðursfélagi og fyrrverandi formaður Rithöfundasambands Íslands er fallinn frá

formenn 010
Sigurður Pálsson skáld er látinn eftir erfið veikindi, 69 ára að aldri. Sigurður var heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands og formaður þess 1984 – 1988.

Sigurður fæddist á Skinnastað í Axarfirði 30. júlí 1948. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík og nam leikhúsfræði og bókmenntir í Sorbonne og lauk þaðan maîtrise-gráðu og D.E.A. (fyrri hluti doktorsgráðu). Sigurður kenndi við Leiklistarskóla Íslands 1975–1978 en hefur síðustu ár sinnt kennslu við ritlistardeild Háskóla Íslands. Fyrsta ljóðabók Sigurðar, Ljóð vega salt, kom út árið 1975. Ljóðabókin Ljóð námu völd var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 1993, Sigurður hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir Minnisbók árið 2007 og hafði þá áður verið tilnefndur fyrir ljóðabækurnar Ljóðlínuskip (1995) og Ljóðtímaleit (2001). Sigurður hefur einnig ritað skáldsögur og fengist við leikritasmíð, skrifað sjónvarps- og útvarpshandrit og óperutexta. Sigurður var jafnframt afburða þýðandi og á síðasta ári kom út Uppljómanir & Árstíð í helvíti eftir Arthur Rimbaud sem Sigurður þýddi ásamt Sölva Birni Sigurðssyni og í byrjun árs 2018 er væntanleg önnur þýðing Sigurðar á verki eftir Nóbelsverðlaunahöfundinn Patrick Modiano, Dora Bruder.

Sigurður var borgarlistamaður Reykjavíkurborgar á tímabilinu 1987-1990, var veittur riddarakross Orðu lista og bókmennta (Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres) af menningarmálaráðherra Frakklands árið 1990, og Frakklandsforseti sæmdi hann riddarakrossi Frönsku heiðursorðunnar (Chevalier l’Ordre National du Mérite) árið 2007. Hann hlaut verðlaun Jónasar Hallgrímssonar á degi íslenskrar tungu 2016. Í maí s.l. hlaut Sigurður, fyrstur manna, Maístjörnuna verðlaun Rithöfundasambands Íslands og Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns fyrir ljóðabókina Ljóð muna rödd. Hún hefur nú verið þýdd á dönsku og norsku og er útgáfa í þeim löndum væntanleg. Úrval ljóða hans, Mit hus, kom út hjá danska bókaforlaginu Vandkunsten í vor og hefur það að geyma ljóð úr 15 bókum Sigurðar sem komu út á árunum 1975 til 2012 í þýðingu Erik Skyum Nielsen.

Við afhendingu Maistjörnunnar vorið 2017 flutti Sigurður eftirminnilega ræðu og sagði meðal annars: „Ljóðlistin er innri rödd bókmenntanna. … Rödd ljóðsins er rödd mennskunnar sem aldrei gefst upp í heimi sem böðlast áfram. Rödd friðar í ofbeldisdýrkandi heimi. … En umfram allt er rödd ljóðsins hin heilaga innri rödd hvers og eins, röddin sem gerir okkur að einstaklingum í samfélagi annarra.“

Rithöfundasambandið þakkar Sigurði samfylgdina og dýrmæta leiðsögn og sendir fjölskyldu hans hugheilar samúðarkveðjur.


Heiðursfélagi og fyrsti formaður Rithöfundasambands Íslands er fallinn frá

formenn 012

Sigurður A. Magnússon rithöfundur og þýðandi er látinn 89 ára að aldri, hann lést í Reykjavík 2. apríl. Sigurður var ötull baráttumaður fyrir hagsmunum rithöfunda og leiddi sameiningu þeirra í eitt stórt og öflugt stéttarfélag. Hann var formaður Rithöfundafélags Íslands 1971 – 1972, formaður Rithöfundasambands Íslands hins fyrra 1972 – 1974 og fyrsti formaður Rithöfunda- sambands Íslands hins síðara 1974 – 1978. Íslenskir rithöfundar eiga SAM mikið að þakka.

Í stjórnartíð Sigurðar hjá RSÍ var loks gengið frá samningum við Ríkisútvarpið, fyrsti samningur við útgefendur var undirritaður í desember 1975 og skömmu síðar var í fyrsta sinn undirritaður samningur milli leikhúsanna í Reykjavík og leikritahöfunda. Á þessum tíma var líka gerður fyrsti samningur við Námsgagnastofnun. Stofnun Launasjóðs rithöfunda var síðan lögfest í árslok 1975. Verk Sigurðar í þágu menningar sjást víða og samverkamenn og þjóð eiga honum mikið að þakka. Barátta hans fyrir réttindum höfunda er undirstaða þess umhverfis sem ritlistinni er búið í dag. Okkar hlutverk er að standa vörð um þann góða grunn.

Rithöfundasambandið þakkar Sigurði samfylgdina og dýrmæta leiðsögn og sendir fjölskyldu hans hugheilar samúðarkveðjur.


Látinn félagi

thorhallur

Þórhallur Þórhallsson skáld fæddist 9. september 1946. Hann lést 2. febrúar s.l.

Þórhallur vann m.a sem aðalbókari skrifstofu Seltjarnarneshrepps, skrifstofustjóri Arkitektafélags Íslands og bókavörður á Borgarbókasafni Reykjavíkur.

Þórhallur gaf út ljóðabækurnar Fyrvera (ásam öðrum) 1982, Vetrarkvíða 1984 og  Feigðarleik 2010. Einnig birti hann ljóð í ýmsum blöðum og tímaritum.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Þórhalli samfylgdina og sendir fjölskyldu hans og vinum samúðarkveðjur.

 


Látnir félagar

holliDr. Þor­varður Helga­son, rit­höf­und­ur og leik­hús­gagn­rýn­andi fædd­ist í Reykja­vík 18. maí 1930. Hann lést 7. desember s.l. Þorvarður var stofnfélagi í Rithöfundasambandi Íslands.
Þor­varður nam leik­hús­fræði, frönsku og leik­stjórn er­lend­is og tók loka­próf í leik­stjórn 1958, Hann stofnaði ásamt öðrum leik­fé­lagið Grímu og leik­stýrði þar. Þorvarður út­skrifaðist sem doktor í leikhúsfræðum frá Uni­versität Wien 1970.

Árið 1970 kom hann til starfa hjá Morg­un­blaðinu og var þar leik­hús­gagn­rýn­andi blaðsins í all­mörg ár. Sama ár hóf hann einnig kennslu við Mennta­skól­ann við Hamra­hlíð, og kenndi hann þar einkum þýsku en einnig áfanga sem tengd­ust leik­húsi og leik­list og setti jafn­framt upp nokk­ur leik­rit. Þá kenndi hann til­von­andi leik­ur­um leik­list­ar­sögu um ára­bil.

Fyrsta skáld­saga Þor­varðar, Eft­ir­leit, kom út árið 1970, fleiri skáld­sög­ur fylgdu í kjöl­farið. Hann ritaði fjölda leik­rita og einþátt­unga fyr­ir út­varp, sjón­varp og svið og þýddi leik­rit og skáld­verk.


vigfus-geirdalVigfús Geirdal sagnfræðingur og þýðandi fæddist í Reykjavík 24. janúar 1948. Hann lést 14. desember s.l.

Vigfús lauk BA-prófi í íslensku og sögu og seinna kennararéttindanámi frá Háskóla Íslands Einnig nam hann sagnfræði við Háskólann í Manitoba, Kanada, og síðar Svíþjóð þar sem hann lauk MA-prófi.

Vigfús þýddi átta bækur metsöluhöfundarins Henning Mankell úr sænsku á árunum 1998 til 2007. Á seinni árum vann hann að útgáfu á dagbókum afa síns og nafna, Vigfúsar Grænlandsfara.


stefansStefán Sigurkarlsson lyfjafræðingur og rithöfundur fæddist í Reykjavík 12. júlí 1930. Hann lést 17. desember s.l.

Stefán var lyfjafræðingur að mennt og lauk prófi frá Danmarks Farmaceutiske Höjskole 1957. Hann vann sem apótekari þar til hann fór á eftirlaun.

Stefán stundaði ritstörf og gaf út þrjár ljóðabækur. Einnig smásögusöfnin Hólmanespistla og Raddir frá Hólmanesi, og skáldsöguna, Handan við Regnbogann.


Rithöfundasamband Íslands þakkar Þorvarði, Vigfúsi og Stefáni samfylgdina og sendir fjölskyldum þeirra samúðarkveðjur.