Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Kveðja frá Rithöfundasambandi Íslands

sp

Fallinn er frá Sigurður Pálsson, ástkæra þjóðskáldið og heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands. Sigurður var formaður Rithöfundasambandsins á árunum 1984-1988. Hann var ekki sérlundað einveruskáld, en mikil og næm félagsvera, meistari samninganna, lipur og liðugur sáttamaður án þess þó að vera eftirgefanlegur þegar kom að kjarna máls og grundvallarréttindum. Hann hafði fagurt lag á sannfæringunni og líka auðmjúka nálgun svo að lokum mundu fæstir upprunaleg deilumál og niðurstaða náðist átakalaust.

Hvað sem hver segir
byggir friður á réttlæti

Hvað sem hver segir
er fegurðin ekki skraut
heldur kjarni lífsins

Já gefðu mér rödd
gefðu mér spámannsrödd
til að bera fegurðinni vitni

Gefðu mér rödd
til að bera réttlætinu vitni.

(Sigurður Pálsson)

Og Sigurður átti rödd sem bar réttlætinu vitni og beitti henni í þágu félaga sinna, í þágu bókmenntanna, listanna og mennskunnar. Höfundar eiga honum svo margt að þakka. Innblásturinn er hið heimsspekilega og listræna frelsi. Nærveran svo ljúf og kímin og réttlætið býr ekki síst í eftirfylgni og hljóðlátri seiglu.

Sigurður orti til þjóðar, um líf og manneskjur,  í stóru samhengi hlutanna. Hann glímdi aldrei við skáldskapinn, heldur dansaði og söng við hann í mjúkri sveiflu og veitti honum vængi. Sigurður var lærimeistari og áhrifavaldur fyrir fjölmarga nemendur sem báru gæfu til að sitja á hans skólabekk. Skáldskapurinn var smitandi ástríða og þannig gat ómerkilegur leiðangur í búðina orðið að byltingarkenndum krossgötum með óvæntum fundi við skáldið á ávaxtatorginu. Ferðalagið stækkaði snarlega og fór um veröldina víða og sólkerfið með ævintýralegum útúrdúrum, glettni og góni af heimspekilegum sjónarhólum.

Hann var fágaður heimsborgari, ásamt sínum elskulega sálufélaga, Kristínu, dýrmætur svipur höfuðborgar. Sigurður var baráttumaður fyrir vexti og viðhaldi íslenskrar tungu. Hann skynjaði fjársjóði tungumálsins, mat þá í samhengi hlutanna, í því alþjóðlega ljósi sem íslenskan þarf til að greina hið brothætta og dýrmæta fjöregg sem hún er á heimssafni tungumála. Þeirri baráttu lagði hann lið af því afli sem um munar til framtíðar.

Og nú skilja leiðir alltof snemma. Við sem áfram göngum söknum. Við þökkum og metum þá vegi og stíga sem Sigurður varðaði með skáldskap og skapandi hugsun handa okkur hinum að feta.

Hjartans samúð sendum við Kristínu, Jóhannesi Páli og öllum aðstandendum.

Fyrir hönd stjórnar og starfsfólks Rithöfundasambands Íslands,

Kristín Helga Gunnarsdóttir, formaður RSÍ

(Birtist í Morgunblaðinu 3. október)


Heiðursfélagi og fyrrverandi formaður Rithöfundasambands Íslands er fallinn frá

formenn 010
Sigurður Pálsson skáld er látinn eftir erfið veikindi, 69 ára að aldri. Sigurður var heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands og formaður þess 1984 – 1988.

Sigurður fæddist á Skinnastað í Axarfirði 30. júlí 1948. Hann lauk stúdentsprófi frá Menntaskólanum í Reykjavík og nam leikhúsfræði og bókmenntir í Sorbonne og lauk þaðan maîtrise-gráðu og D.E.A. (fyrri hluti doktorsgráðu). Sigurður kenndi við Leiklistarskóla Íslands 1975–1978 en hefur síðustu ár sinnt kennslu við ritlistardeild Háskóla Íslands. Fyrsta ljóðabók Sigurðar, Ljóð vega salt, kom út árið 1975. Ljóðabókin Ljóð námu völd var tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs árið 1993, Sigurður hlaut Íslensku bókmenntaverðlaunin fyrir Minnisbók árið 2007 og hafði þá áður verið tilnefndur fyrir ljóðabækurnar Ljóðlínuskip (1995) og Ljóðtímaleit (2001). Sigurður hefur einnig ritað skáldsögur og fengist við leikritasmíð, skrifað sjónvarps- og útvarpshandrit og óperutexta. Sigurður var jafnframt afburða þýðandi og á síðasta ári kom út Uppljómanir & Árstíð í helvíti eftir Arthur Rimbaud sem Sigurður þýddi ásamt Sölva Birni Sigurðssyni og í byrjun árs 2018 er væntanleg önnur þýðing Sigurðar á verki eftir Nóbelsverðlaunahöfundinn Patrick Modiano, Dora Bruder.

Sigurður var borgarlistamaður Reykjavíkurborgar á tímabilinu 1987-1990, var veittur riddarakross Orðu lista og bókmennta (Chevalier de l’Ordre des Arts et des Lettres) af menningarmálaráðherra Frakklands árið 1990, og Frakklandsforseti sæmdi hann riddarakrossi Frönsku heiðursorðunnar (Chevalier l’Ordre National du Mérite) árið 2007. Hann hlaut verðlaun Jónasar Hallgrímssonar á degi íslenskrar tungu 2016. Í maí s.l. hlaut Sigurður, fyrstur manna, Maístjörnuna verðlaun Rithöfundasambands Íslands og Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns fyrir ljóðabókina Ljóð muna rödd. Hún hefur nú verið þýdd á dönsku og norsku og er útgáfa í þeim löndum væntanleg. Úrval ljóða hans, Mit hus, kom út hjá danska bókaforlaginu Vandkunsten í vor og hefur það að geyma ljóð úr 15 bókum Sigurðar sem komu út á árunum 1975 til 2012 í þýðingu Erik Skyum Nielsen.

Við afhendingu Maistjörnunnar vorið 2017 flutti Sigurður eftirminnilega ræðu og sagði meðal annars: „Ljóðlistin er innri rödd bókmenntanna. … Rödd ljóðsins er rödd mennskunnar sem aldrei gefst upp í heimi sem böðlast áfram. Rödd friðar í ofbeldisdýrkandi heimi. … En umfram allt er rödd ljóðsins hin heilaga innri rödd hvers og eins, röddin sem gerir okkur að einstaklingum í samfélagi annarra.“

Rithöfundasambandið þakkar Sigurði samfylgdina og dýrmæta leiðsögn og sendir fjölskyldu hans hugheilar samúðarkveðjur.


Heiðursfélagi og fyrsti formaður Rithöfundasambands Íslands er fallinn frá

formenn 012

Sigurður A. Magnússon rithöfundur og þýðandi er látinn 89 ára að aldri, hann lést í Reykjavík 2. apríl. Sigurður var ötull baráttumaður fyrir hagsmunum rithöfunda og leiddi sameiningu þeirra í eitt stórt og öflugt stéttarfélag. Hann var formaður Rithöfundafélags Íslands 1971 – 1972, formaður Rithöfundasambands Íslands hins fyrra 1972 – 1974 og fyrsti formaður Rithöfunda- sambands Íslands hins síðara 1974 – 1978. Íslenskir rithöfundar eiga SAM mikið að þakka.

Í stjórnartíð Sigurðar hjá RSÍ var loks gengið frá samningum við Ríkisútvarpið, fyrsti samningur við útgefendur var undirritaður í desember 1975 og skömmu síðar var í fyrsta sinn undirritaður samningur milli leikhúsanna í Reykjavík og leikritahöfunda. Á þessum tíma var líka gerður fyrsti samningur við Námsgagnastofnun. Stofnun Launasjóðs rithöfunda var síðan lögfest í árslok 1975. Verk Sigurðar í þágu menningar sjást víða og samverkamenn og þjóð eiga honum mikið að þakka. Barátta hans fyrir réttindum höfunda er undirstaða þess umhverfis sem ritlistinni er búið í dag. Okkar hlutverk er að standa vörð um þann góða grunn.

Rithöfundasambandið þakkar Sigurði samfylgdina og dýrmæta leiðsögn og sendir fjölskyldu hans hugheilar samúðarkveðjur.


Látinn félagi

thorhallur

Þórhallur Þórhallsson skáld fæddist 9. september 1946. Hann lést 2. febrúar s.l.

Þórhallur vann m.a sem aðalbókari skrifstofu Seltjarnarneshrepps, skrifstofustjóri Arkitektafélags Íslands og bókavörður á Borgarbókasafni Reykjavíkur.

Þórhallur gaf út ljóðabækurnar Fyrvera (ásam öðrum) 1982, Vetrarkvíða 1984 og  Feigðarleik 2010. Einnig birti hann ljóð í ýmsum blöðum og tímaritum.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Þórhalli samfylgdina og sendir fjölskyldu hans og vinum samúðarkveðjur.

 


Látnir félagar

holliDr. Þor­varður Helga­son, rit­höf­und­ur og leik­hús­gagn­rýn­andi fædd­ist í Reykja­vík 18. maí 1930. Hann lést 7. desember s.l. Þorvarður var stofnfélagi í Rithöfundasambandi Íslands.
Þor­varður nam leik­hús­fræði, frönsku og leik­stjórn er­lend­is og tók loka­próf í leik­stjórn 1958, Hann stofnaði ásamt öðrum leik­fé­lagið Grímu og leik­stýrði þar. Þorvarður út­skrifaðist sem doktor í leikhúsfræðum frá Uni­versität Wien 1970.

Árið 1970 kom hann til starfa hjá Morg­un­blaðinu og var þar leik­hús­gagn­rýn­andi blaðsins í all­mörg ár. Sama ár hóf hann einnig kennslu við Mennta­skól­ann við Hamra­hlíð, og kenndi hann þar einkum þýsku en einnig áfanga sem tengd­ust leik­húsi og leik­list og setti jafn­framt upp nokk­ur leik­rit. Þá kenndi hann til­von­andi leik­ur­um leik­list­ar­sögu um ára­bil.

Fyrsta skáld­saga Þor­varðar, Eft­ir­leit, kom út árið 1970, fleiri skáld­sög­ur fylgdu í kjöl­farið. Hann ritaði fjölda leik­rita og einþátt­unga fyr­ir út­varp, sjón­varp og svið og þýddi leik­rit og skáld­verk.


vigfus-geirdalVigfús Geirdal sagnfræðingur og þýðandi fæddist í Reykjavík 24. janúar 1948. Hann lést 14. desember s.l.

Vigfús lauk BA-prófi í íslensku og sögu og seinna kennararéttindanámi frá Háskóla Íslands Einnig nam hann sagnfræði við Háskólann í Manitoba, Kanada, og síðar Svíþjóð þar sem hann lauk MA-prófi.

Vigfús þýddi átta bækur metsöluhöfundarins Henning Mankell úr sænsku á árunum 1998 til 2007. Á seinni árum vann hann að útgáfu á dagbókum afa síns og nafna, Vigfúsar Grænlandsfara.


stefansStefán Sigurkarlsson lyfjafræðingur og rithöfundur fæddist í Reykjavík 12. júlí 1930. Hann lést 17. desember s.l.

Stefán var lyfjafræðingur að mennt og lauk prófi frá Danmarks Farmaceutiske Höjskole 1957. Hann vann sem apótekari þar til hann fór á eftirlaun.

Stefán stundaði ritstörf og gaf út þrjár ljóðabækur. Einnig smásögusöfnin Hólmanespistla og Raddir frá Hólmanesi, og skáldsöguna, Handan við Regnbogann.


Rithöfundasamband Íslands þakkar Þorvarði, Vigfúsi og Stefáni samfylgdina og sendir fjölskyldum þeirra samúðarkveðjur.


Heiðursfélagi og fyrrverandi formaður Rithöfundasambands Íslands er fallinn frá

formenn 006.jpg

Ingibjörg Haraldsdóttir skáld og þýðandi er látin eftir erfið veikindi, 74 ára að aldri.

Stjórn og framkvæmdastjóri Rithöfundasambandsins þakka Ingibjörgu samfylgdina og dýrmætt samstarf. Rithöfundasamband Íslands sendir fjölskyldu hennar hugheilar samúðarkveðjur.

Ingibjörg Haraldsdóttir fæddist í Reykjavík 21. október 1942 og ólst þar upp. Hún lauk prófi í kvikmyndastjórn frá Kvikmyndaskóla ríkisins í Moskvu 1969, starfaði sem aðstoðarleikstjóri í Havana á Kúbu 1970-1975. Árin sem hún dvaldi í Sovétríkjunum og á Kúbu þýddi hún og skrifaði greinar, aðallega fyrir Þjóðviljann en þar starfaði hún um árabil sem blaðamaður og kvikmyndagagnrýnandi eftir að hún fluttist aftur heim 1975. Ingibjörg sat í ritnefnd Tímarits Máls og menningar frá 1977 og var aðstoðarritstjóri tímaritsins 1993-2000. Ingibjörg sat í stjórn Rithöfundasambands Íslands frá 1992 – 1998 og var formaður sambandsins frá 1994 – 1998.

Frá 1981 var Ingibjörg ljóðskáld og þýðandi að aðalstarfi, en fyrsta ljóðabók hennar, Þangað vil ég fljúga, kom út árið 1974. Ingibjörg gaf út sjö ljóðabækur, þar af tvær safnbækur, og hafa ljóð hennar verið þýdd á ungversku, þýsku, lettnesku, litháísku, búlgörsku, rússnesku, slóvakísku, ensku og Norðurlandamál. Hún hlaut ýmsar viðurkenningar fyrir ritstörf sín, meðal annars Ljóðaverðlaun Guðmundar Böðvarssonar, Íslensku bókmenntaverðlaunin, Menningarverðlaun DV fyrir þýðingu sína á Fávitanum eftir Dostojevskí og Íslensku þýðingarverðlaunin 2004 fyrir Fjárhættuspilarann eftir sama höfund. Þá var hún tvisvar tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs, 1993 og 2004.

Ingibjörg var afkastamikill þýðandi, aðallega úr spænsku og rússnesku. Hún þýddi meðal annars skáldsögur eftir Dostojevskí og Búlgakov, fjölda leikrita eftir ýmsa höfunda og þýðingar hennar á ljóðum og smásögum spænsku- og rússneskumælandi höfunda birtust í tímaritum og voru fluttar í útvarpi.


Ólöf Eldjárn látin

Ólöf EldjárnÓlöf Eld­járn, þýðandi og rit­stjóri, lést 15. ág­úst eft­ir erfið veik­indi, 69 ára að aldri

Ólöf fædd­ist í Reykja­vík 3. júlí 1947 og ólst upp í Vest­ur­bæn­um. Hún var dótt­ir hjón­anna Kristjáns Eld­járns, þjóðminja­varðar og for­seta, og Hall­dóru Ing­ólfs­dótt­ur Eld­járn. Ólöf lauk prófi í ensku frá Kaup­manna­hafn­ar­há­skóla og og starfaði lengi sem verslunarstjóri Bók­sölu stúd­enta og rit­stjóri hjá Bóka­for­lagi Máls og menn­ing­ar og Eddu út­gáfu. Frá 2007 var hún sjálf­stætt starf­andi þýðandi og yf­ir­les­ari og eftir hana liggur fjöldi þýðinga, m.a.  Purpuraliturinn (1986) e. Alice Walker, Heimur feigrar stéttar (1990) og fleiri verk eftir Nadine Gordimer, Umbreyt­ing­in (1997) eft­ir Liv Ullm­an og Kastaníugöngin (1979) eftir Deu Trier Mørch.

Ólöf vann til fjölda ára trúnaðarstörf fyrir Rithöfundasambandið og hafði verið félagslegur endurskoðandi sambandsins í tæp tuttugu ár.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Ólöfu Eldjárn samfylgdina og sendir fjölskyldu hennar samúðarkveðjur.