Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland

Lög RSÍ

Lög Rithöfundasambands Íslands

  1. grein
    Rithöfundasamband Íslands er stéttarfélag og rétthafasamtök rithöfunda.
  1. grein
    Aðalskrifstofa Rithöfundasambands Íslands, heimilisfang og varnarþing er í Reykjavík.
  1. grein.
    Tilgangur Rithöfundasambands Íslands er að efla samtök íslenskra rithöfunda, gæta hagsmuna þeirra og réttar í samræmi við alþjóðavenjur, verja frelsi og heiður bókmenntanna og standa gegn hvers kyns ofsóknum á hendur rithöfundum og hindrunum í starfi þeirra. Sambandið fylgist með þróun laga, reglna og viðskiptahátta á sviði höfundaréttar.

    Rithöfundasamband Íslands tekur ekki þátt í baráttu stjórnmálaflokka né hlutast til um listastefnur, stjórnmálaskoðanir eða trúarbrögð.Rithöfundasambandið starfar fyrir ritlistamenn á breiðum vettvangi. Sambandið er stéttarfélag, fagfélag og rétthafasamtök rithöfunda og þýðenda. Tilgangur þess er að standa vörð um tjáningarfrelsið, vinna að framgangi bókmennta, standa vörð um réttindi félagsmanna og annarra rétthafa verka sem vernduð eru af höfundarétti, þ.m.t. listræn, menningar­pólitísk, fagleg, fjárhagsleg og félagsleg réttindi. Að standa vörð um og fara með höfundarrétt og önnur réttindi rétthafa gagnvart stjórnvöldum. Gera heildarsamninga og aðra sameiginlega samninga. Vinna að því að veita fjármagni og styrkjum úr sjóðum rétthöfum til hagsbóta og vera í samvinnu við tengd hagsmunafélög jafnt innanlands sem utan.

    Rithöfundasambandið annast samningagerð félagsmanna við opinbera- og einkaaðila um höfundaréttarleg hagsmunamál félagsmanna og tekur einnig að sér innheimtu höfundaþóknunar utanfélagsmanna í þeim tilvikum sem gerðir eru samningar um greiðslur fyrir afnot ritverka og ábyrgist jafnframt skil þeirra gjalda til viðkomandi höfunda, þannig að þeir verði jafnsettir félagsmönnum hvað innheimtu og skil þessara gjalda varðar. Vísast í því sambandi m.a. til 26. gr. a. höfundalaga nr. 73/1972.

  1. grein
    Rétt á félagsaðild eiga íslenskir rithöfundar og erlendir höfundar sem hafa fasta búsetu á Íslandi. Félagar geta orðið:
    1) Höfundar sem birt hafa tvö bókmenntaverk, frumsamin eða þýdd, sem teljast hafa ótvírætt listrænt og/eða fagurfræðilegt gildi,
    2) höfundar sem birt hafa tvö fræðirit, frumsamin eða þýdd, er teljast hafa ótvírætt fræðslu- og menningargildi,
    3) höfundar sem samið hafa eða þýtt tvö leikrit eða handrit sem sviðsett hafa verið í leikhúsi eða sjónvarpi, flutt í hljóðvarpi eða kvikmynduð.
    4) sjónvarpsþýðendur sem hafa þýðingar að aðalstarfi,
    5) höfundar annars efnis sem inntökunefnd metur fullnægjandi til inngöngu. Á aðalfundi séu kjörnir þrír menn í inntökunefnd og mega þeir ekki vera úr hópi stjórnarmanna sambandsins. Inntökunefnd sé kjörin til eins árs í senn. Enginn sitji þó lengur í nefndinni en 3 ár samfleytt. Inntökunefnd starfi allt árið og fjalli ítarlega um hverja inntökubeiðni í þeirri röð sem þær berast. Enginn getur orðið félagsmaður nema með honum mæli meirihluti inntökunefndar. Félagsmenn eru bundnir af samþykktum og gerðum samningum Rithöfundasambands Íslands, sjá nánar í 3. og 7. grein.
  1. grein
    Stjórn Rithöfundasambands Íslands skipa fimm aðalmenn og tveir til vara. Kjörtímabil stjórnarmanna er 2 ár. Stjórnarkjöri skal lýst á aðalfundi. Formaður og varaformaður skulu kosnir sérstaklega, síðan aðrir stjórnarmenn. Aðalfundur skal auglýstur í fréttamiðlum sambandsins með 8 vikna fyrirvara hið minnsta. Skrifleg tilkynning um framboð til stjórnarstarfa skal hafa borist skrifstofu RSÍ eigi síðar en 5 vikum fyrir aðalfund. Allir félagar eru kjörgengir nema heiðursfélagar og þeir sem eru á aukaskrá svo sem segir í 13. grein laga þessara.

    Stjórn skal kosin rafrænt. Kjörfundur hefst tveimur vikum fyrir aðalfund og lýkur á miðnætti fyrir aðalfund. Eftir að kjörfundi lýkur skulu niðurstöður kosninga tilkynntar á aðalfundi. Á aðalfundi skal kjósa tvo skoðunar­menn reikninga sambandsins og mega þeir ekki vera úr hópi stjórnarmanna. Um kosningu í nefndir eða einstaklinga til sérstakra starfa fer eftir ákvörðun fundarstjóra nema tillögur um annan hátt hljóti stuðning fundarins. Nú hljóta tveir menn jafna atkvæðatölu og skal þá varpað hlutkesti milli þeirra. Ef stjórn RSÍ eða varastjórn er ekki fullmönnuð er stjórn heimilt að boða til aukaaðalfundar í því skyni að bæta þar úr. Um framkvæmd slíks aukaaðalfundar gilda að öðru leyti sömu reglur og um aðalfund, m.a. hvað varðar boðun, kjörgengi, kjör o.s.frv.

  1. grein
    Aðalfund Rithöfundasambands Íslands skal halda árlega í vetrarlok, þó aldrei síðar en 1. júní. Á aðalfundi skýrir formaður frá starfi Rithöfundasambandsins á liðnu ári. Reikningar sambandsins skulu árlega endurskoðaðir af löggiltum endurskoðanda og félagslegum skoðunarmönnum og síðan sendir mennta­málaráðuneyti. Þeir skulu lagðir fyrir aðalfund til afgreiðslu.
  1. grein
    Stjórn RSÍ skipar í samninganefndir þegar gerðir eru heildarsamningar við félög og stofnanir. Rithöfundasamband Íslands er m.a. samningsaðili við Ríkisútvarpið/sjónvarpið, Þjóðleikhúsið, Leikfélag Reykjavíkur, Menningarfélag Akureyrar, Félag íslenskra bókaútgefenda (útgáfu- og þýðingasamningar), Menntamálastofnun og Menntamálaráðuneyti f.h. Hljóðbókasafns. Rithöfundasambandið fer með réttindi félagsmanna og utanfélagsmanna gagnvart FJÖLÍS og IHM. Stjórn Rithöfundasambandsins kemur ennfremur fram f.h. félagsmanna við gerð annarra heildarsamninga svo og einstakra samninga sem kann að vera óskað eftir. Ennfremur hefur stjórn RSÍ með höndum samskipti við hliðstæða erlenda aðila og kemur fram fyrir hönd félagsmanna gagnvart innheimtusamtökum og öðrum höfund­a­sam­tök­um í samræmi við tilgang sambandsins.

    Stjórn Rithöfundasambandsins skipar og/eða tilnefnir í stjórnir og ráð þ.m.t. úthlutunarnefnd Bókasafnssjóðs höfunda, uppstillinganefnd vegna úthlutunar- nefndar starfslauna rithöfunda og stjórn Miðstöðvar íslenskra bókmennta. Þá tilnefnir hún fulltrúa í stjórn Fjölís, í stjórn IHM, í inntökunefnd ritlistar við Háskóla Íslands og höfundaréttarráð. Stjórnin skipar m.a. í stjórn Stofnunar Gunnars Gunnarssonar, stjórn Þórbergsseturs, stjórn Tónmenntasjóðs, Íslenska málnefnd, stjórn Reykjavík Bókmenntaborg UNESCO og ýmsar dómnefndir eftir því sem við á hverju sinni. Stjórn RSÍ fundar að jafnaði mánaðarlega. Umboð sitt til ofangreindra starfa þiggur réttkjörin stjórn á aðalfundi.

  1. grein
    Stjórn sambandsins ræður sér framkvæmdastjóra sem stjórnar daglegum rekstri sambandsins. Hann er sambandsstjórn til aðstoðar við samningagerð, annast fjárreiður sambandsins, bókhald, bréfaskriftir og annað sem hér að lýtur.
  1. grein
    Auk aðalfundar skal sambandið halda eigi færri en tvo almenna fundi á ári. Eru slíkir fundir ályktunarhæfir um atriði sem snerta hagsmuni stéttarinnar og allt annað er viðkemur félagsmönnum, hafi þeir verið boðaðir með viku fyrirvara. Stjórn Rithöfundasambandsins skal ávallt kveðja saman félagsfund ef tíu félagsmenn æskja þess og tilgreina ástæðu.
  1. grein
    Aðalfundur Rithöfundasambands Íslands hefur heimild til að kjósa Rithöfundasambandi Íslands heiðursfélaga sem verði ævilangt undanþeginn félagsgjöldum. Þarf 3/4 hluta greiddra atkvæða á aðalfundi til að kjör heiðursfélaga sé lögmætt. Tillögu um heiðursfélaga skal senda stjórn sambandsins eigi síðar en tveimur mánuðum fyrir aðalfund og komi hún því aðeins til álita að stjórnin sé henni meðmælt.
  1. grein
    Rithöfundasamband Íslands er aðili að Bandalagi íslenskra listamanna. Stjórnarmenn RSÍ eru gjaldgengir fulltrúar í stjórn BÍL. Stjórn getur valið staðgengil úr röðum félagsmanna í forföllum. Stjórn RSÍ sækir jafnframt aðalfundi Bandalags íslenskra listamanna. Til að rifta aðild sambandsins að bandalaginu þarf 3/4 greiddra atkvæða á aðalfundi.
  1. grein
    Breytingar á lögum Rithöfundasambands Íslands verða ekki gerðar nema á lögmætum aðalfundi og þó því aðeins að 2/3 fundarmanna gjaldi þeim jáyrði sitt. Allar tillögur um lagabreytingar, svo og aðrar veigamiklar tillögur sem bera skal upp til atkvæða á félagsfundi, skulu boðaðar í dagskrá fundarins.
  1. grein
    Aðalfundur ákveður árgjöld sambandsins. Nöfn þeirra félagsmanna, sem 1. mars hafa ekki greitt árgjald fyrra árs, skulu sett á aukaskrá. Félagar á aukaskrá hafa ekki atkvæðisrétt á sambandsfundum né heldur kjörgengi í stjórn eða önnur trúnaðarstörf fyrir sambandið. Þeir félagsmenn, sem ekki hafa greitt árgjaldið í tvö ár samkvæmt framansögðu, falla sjálfkrafa út af félagaskrá og verða ekki félagsmenn á ný fyrr en þeir hafa greitt skuld sína. Stjórn sambandsins er þó heimilt að veita félagsmönnum eftirgjöf eða ívilnun á árgjöldum ef efnahagslegar ástæður valda vanskilunum. Félagsmenn skulu undanþegnir árgjaldi sjötugir og upp frá því enda hafi þeir verið félagar í Rithöfunda­sambandinu í a.m.k. fimm ár. Skylt er að taka skriflega úrsögn félagsmanna til greina.
  1. grein
    Lög þessi öðlast þegar gildi. (Lögin svo breytt, samþykkt á aðalfundi 26. apríl 2018).