Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Umsögn stjórnar RSÍ um frumvarp um stuðning við útgáfu bóka á íslensku

Stjórn RSÍ hefur nú skilað umsögn um frumvarp Lilju Alfreðsdóttur um stuðning við útgáfu bóka á íslensku. Umsögnina og aðrar umsagnir sem borist hafa má lesa á vef allsherjar- og menntamálanefndar. https://www.althingi.is/thingstorf/thingmalin/erindi/?ltg=149&mnr=176

 


Erlingur Sigurðarson látinn


ES

Erl­ing­ur Sig­urðar­son, skáld og fv. kenn­ari, lést  12. nóv­em­ber sl., sjö­tug­ur að aldri. Erl­ing­ur fædd­ist á Græna­vatni í Mý­vatns­sveit 26. júní 1948. Hann varð stúd­ent frá Mennta­skól­an­um á Ak­ur­eyri árið 1969, lauk BA-prófi í ís­lensku og sögu frá HÍ 1976, cand. mag.-prófi frá sama skóla 1987 og prófi í upp­eld­is- og kennslu­fræði 1981. Hann stundaði einnig nám við Col­by Col­l­e­ge í Maine í Banda­ríkj­un­um og há­skól­ann í Tübingen í Þýskalandi.

Erl­ing­ur var kenn­ari við Mennta­skól­ann á Ak­ur­eyri 1978-97 og for­stöðumaður Sig­ur­hæða – Húss skálds­ins á Ak­ur­eyri 1997-2003. Hann birti fjölda greina og ljóða í blöðum og tíma­rit­um og gaf út tvær ljóðabæk­ur: Heilyndi 1997 og Haust­grímu 2015. 

 Erl­ing­ur naut starfs­launa lista­manns hjá Ak­ur­eyr­ar­bæ 2005 og fékk heiður­sviður­kenn­ingu Menn­ing­ar­sjóðs Ak­ur­eyr­ar fyr­ir rit­list árið 2016.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Erlingi samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Jón R. Hjálmarsson látinn

JRH

Jón R. Hjálm­ars­son, rithöfundur og fyrr­ver­andi fræðslu­stjóri, lést í Reykja­vík síðastliðinn laug­ar­dag, 96 ára að aldri.

Hann fædd­ist 28. mars 1922. Jón lauk bú­fræðiprófi frá Hól­um 1942, stúd­ents­prófi frá Mennta­skól­an­um á Ak­ur­eyri 1948, cand. mag.-prófi í ensku, þýsku og sögu frá Ósló­ar­há­skóla 1952 og cand. phi­lol.-prófi í sagn­fræði frá sama skóla árið 1954.

Eft­ir nám gerðist Jón skóla­maður og var skóla­stjóri Héraðsskól­ans í Skóg­um und­ir Eyja­fjöll­um 1954-1968 og frá 1970-1975 og skóla­stjóri við Gagn­fræðaskól­ann á Sel­fossi 1968-1970. Hann var síðan fræðslu­stjóri á Suður­landi frá 1975 til starfs­loka árið 1990.

Jón fékkst hann við marg­vís­leg ritstörf og eft­ir hann liggja marg­ar bæk­ur, meðal ann­ars kennslu­rit og bæk­ur um sagn­fræði og þjóðleg­an fróðleik af ýms­um toga. Síðustu árin skrifaði Jón leiðsögu­rit með ýms­um fróðleik úr byggðum lands­ins, síðust þeirra bóka var Land­náms­sög­ur við þjóðveg­inn, sem kom út fyrr á þessu ári. Þá var Jón með Þórði Tóm­as­syni, safn­verði í Skóg­um, um langt ára­bil rit­stjóri og út­gef­andi Goðasteins, héraðsrits Ran­gæ­inga. Einnig rit­stýrði Jón Rot­ary Nor­d­en af Íslands hálfu. Jón hlaut ridd­ara­kross hinn­ar ís­lensku fálka­orðu árið 1983 og var sæmd­ur Paul Harris Fellow-orðu Rot­aryhreyf­ing­ar­inn­ar 1986 og 1996.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Jóni samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur,


Innanfélagskrónika

Kæru félagar.

Eins og gjarnan gerist á þessum árstíma er Gunnarshús þessar vikurnar vettvangur höfundakvölda, þar sem lesið er úr nýjum verkum og fólk hópast að til að hlýða á og blanda geði. Þessi siður er orðinn ómissandi þáttur í félagslífi rithöfunda og einnig dýrmæt viðbót við þau hátíðahöld sem útkoma nýrrar bókar kallar jafnan á. Í ár eru enn fleiri kvöld bókuð í húsinu en hingað til og auðvitað er það mikið fagnaðarefni að höfundar skuli nýta sér félagsheimili sitt í jafnmiklum mæli og raun ber vitni, ekki aðeins til fundahalda, heldur líka til að gleðjast og samfagna.

Á þessu hausti voru haldin tvö opin námskeið fyrir félgasmenn RSÍ og aðra áhugasama. Brynja Baldursdóttir stýrði námskeiði fyrir þá sem hugðust sækja um starfslaun. Farið var yfir vinnulag við umsóknir, hvað bæri að varast í því ferli og hvað væri vænlegra til árangurs. Brynja gat miðlað af innanbúðarreynslu, þar sem hún sat í úthlutunarnefnd í þrjú ár. Inga Jóna Óskarsdóttir viðurkenndur bókari hélt síðan námskeið um bókhald og skattamál einyrkja. Bæði námskeiðin þóttu mjög áhugaverð og sérlega gagnleg og þátttaka var nokkuð. RSÍ hefur hug á að standa fyrir fleiri námskeiðum á nýju ári og eru allar hugmyndir vel þegnar.

Eins og flestir vita liggur nú fyrir alþingi frumvarp til laga um stuðning við útgáfu bóka á íslensku. Með tilkomu þessa frumvarps var það gert opinbert að fyrirheit núverandi stjórnarflokka um að fella niður virðisaukaskatt af bókum yrðu ekki efnd. Þetta voru auðvitað gríðarleg vonbrigði, svo gripið sé til staðlaðs orðalags. Í beinu framhaldi sat stjórn RSÍ fund með menntamálaráðherra og starfsfólki ráðuneytisins þar sem farið var yfir helstu atriði frumvarpsins. Um er að ræða hugmyndir um að endurgreiða bókaútgefendum hluta af útgáfukostnaði og á fundinum kom fram að höfundagreiðslur féllu undir þann kostnað. Þessar endurgreiðslur eiga því að skila sér til höfunda. En betur má ef duga skal. Eitt og annað í þessu frumvarpi þarf að breytast og annað þarf að skýrast til þess að tryggt sé að hagur höfunda sé tryggður og að kjarabætur þeirra verði ekki minni en orðið hefði með niðurfellingu bókaskatts. Stjórn RSÍ situr þessa dagana yfir lagafrumvarpinu og mun skila umfangsmiklum athugasemdum til menntamálaráðuneytisins fyrir 15. nóvember. Rétt er líka að benda á að öllum er heimilt að senda inn athugasemdir og ég vil hvetja félagsmenn til að koma á framfæri öllum þeim ábendingum sem þeim þykkja nauðsynlegar. Hlekkur á frumvarpið fylgir hér:

https://www.althingi.is/altext/149/s/0178.html?fbclid=IwAR0G6onQlonIdpwxBP_0XEyOsCq0DjXZYn3JgdVW7RtPK8CeFyFnSWKX45E

En fleira þarf að segja um kjaramál og lífskjör rithöfunda á Íslandi. Stjórn RSÍ kallaði menntamálaráðherra á sinn fund til að kynna niðurstöður úr nýlegri kjarakönnun sem sambandið stóð fyrir. Á fundinum fórum við yfir nokkrar sláandi staðreyndir sem könnunin leiddi í ljós. Þeim sem ekki hafa séð þessar upplýsingar áður eða reynt þessi kjör á eigin skinni bregður yfirleitt illa í brún þegar þær eru kynntar. Svo var einnig í þetta skipti. Ráðherrann var okkur sammála um að margt yrði að breytast ef kjör rithöfunda ættu að verða mannsæmandi. Nú er að komast á samstarf á milli RSÍ og ráðuneytisins sem á að fleyta þessum málum fram á við. Við eygjum von um að einhver árangur sé í augsýn.

Og hvað viljum við að breytist til þess að rithöfundar geti sinnt hlutverki sínu í samfélaginu og lifað af vinnu sinni? Það er auðvitað fjölmargt, en hér eru veigamikil atriði:

1. Starf rithöfunda þarf að skilgreina sem fullt starf en ekki hlutastarf. Starfslaun þurfa að hækka í samræmi við það.
2. Rithöfundum á starfslaunum þarf að fjölga verulega.
3. Tryggja þarf samfellu í starfi höfunda með því að fleiri höfundar séu á launum alla mánuði ársins.
4. Bókasafnssjóður þarf að eflast til mikilla muna.
5. Endurgreiðslur á útgáfukostnaði til bókaútgefenda mega ekki verða til þess að heildsöluverð bóka lækki, þar sem það mun skerða hlut höfunda.
6. Öllum þarf að vera ljóst að rithöfundar á miðjum aldri með stórt höfundaverk eru EKKI búnir að koma sér vel fyrir fjárhagslega. Skert starfslaun höfunda sem verið hafa á árslaunum lengst af starfsferli sínum þýða einfaldlega að þeir geti ekki lengur lifað af höfundastarfinu. Hvaða starf á almennum vinnumarkaði stendur sextugum rithöfundum til boða? Og er það gróði fyrir íslenskt samfélag að gera höfundum ókleift að skrifa eftir að sextugsaldri er náð? Við þurfum að finna leið til að „tappa af“ launasjóði en gera um leið höfundum með gríðarlegt ævistarf að baki kleift að halda áfram og skila jafnvel enn meiri menningarverðmætum til samfélagsins.

Bestu kveðjur úr Gunnarshúsi.

Karl Ágúst

Höfundakvöld í Gunnarshúsi 13. nóvember, kl. 20.00

Um ýmsar trissur aðrar

Fjórir höfundar ljúka stormasamri upplestrarferð um Dali og Strandir með lestri úr nýjum bókum sínum í Gunnarshúsi, Dyngjuvegi 8. Allir eru hjartanlega velkomnir.

Auður Ava Ólafsdóttir: Ungfrú Ísland, skáldsaga
Bergsveinn Birgisson: Lifandilífslækur, skáldsaga
Bjarni Bjarnason: Læknishúsið, skáldsaga
Sigurbjörg Þrastardóttir: Hryggdýr, ljóðabók

Leynispyrill fleygir fáeinum spurningum fyrir höfundana, en aðallega verður lesið úr bókunum fjórum og spjallað við gesti yfir kaffi úr könnum hússins.

 


Sigurður Svavarsson minning

sisv

Í dag er jarðsunginn frá Hallgrímskirkju mætur félagi úr bókaútgáfu, Sigurður Svavarsson. Siggi var lífsglaður fagurkeri, ljúf og hlý manneskja með stóra faðminn og næman skilning á bókmenntunum. Hann kvaddi svo snemma og snögglega og það er skarð fyrir skildi meðal bókaútgefenda. ,,Og svo færðu borgað fyrir að gera það sem þér finnst skemmtilegast, “sagði hann þegar hann rétti mér fyrstu ávísunina fyrir ritverkin sumarið 1997 fyrir hönd Máls og menningar. Leiðir okkar lágu oftlega saman í útgáfu og í baráttunni fyrir bættu umhverfi bókmenntanna. Þar var Siggi alltaf réttsýnn og lausnamiðaður sáttamaður. Mild og næm kímnigáfan og elskusemin í garð samferðafólks er ljós sem skín og lýsir þeim sem áfram ganga. Ég er þakklát fyrir samfylgdina og mæli fyrir hönd ótal höfunda sem áttu Sigga að sem félaga og vin.  Eiginkona, fjölskylda og vinir fá dýpstu samúðarkveðjur á erfiðri stundu.        

Kristín Helga Gunnarsdóttir


Rithöfundasamband Íslands þakkar Sigurði samfylgdina og sendir fjölskyldu hans og ástvinum samúðarkveðjur.