Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Hátíðarræða til ljóðsins

Eva Rún Snorradóttir hlaut Maístjörnuna 2018 fyrir ljóðabók sína Fræ sem frjóvga myrkrið þann 20. maí sl. Verðlaunahafinn flutti þakkarræðu til ljóðsins við hátíðlega athöfn í Landsbókasafni-Háskólabókasafni:

Hátíðarræða til ljóðsins

Hjartans þakkir til þín ljóð. Takk fyrir fyrir að hlaupast undan skilgreiningum. Vera í fullkomnu látleysi þínu ofar þeim hafið, stærra en öll mörk, rammar, rök og vissa. Takk fyrir áhættuna. Takk að upphefja misskilning, stjórnleysi og uppnám. Takk fyrir að koma þér upp skrifstofu í maganum á okkur, í sjónum innra með okkur. Hjálpa okkur undan oki hugsunar og heilans. Takk fyrir sannleika sem er eldri en allt en hverfur um leið og þú gómar hann, eins og tyggjókúla ofan í botnlanga.

Takk fyrir að leyfa okkur að elta þig út í helbera óvissu og taka okkur þannig á óvæntar, ófyrirséðar slóðir. Sýna okkur hversu miklum víðáttum af ókönnuðu landslagi þú býrð yfir. Leyfa okkur að spegla okkar innri víðáttur í þessu flæmi þínu. Takk fyrir að vera félagsráðgjafi, sjúkraliði, símalína til ókannaðra hyldýpa. Takk fyrir að vera gróft, blítt, grimmt, ógeðfellt og skilningsríkt um leið.

Takk fyrir að fela þig. Koma aftan að okkur. Breyta um mynd. Takk fyrir niðursoðna snákinn sem þú sendir okkur í draumi. Takk fyrir ljósverurnar á hafsbotni sem lýsa sjálfa sig upp, í algjöru tímalausu myrkri. Takk fyrir vitlaust númer um miðja nótt. Takk fyrir að rugga okkur í svefn. Fyrir að vera tómur veggur á innri grafhýsum okkar, sem við getum skrifað á, til að sefa okkur. Takk fyrir að vera það eina sem við vitum fyrir víst, að verður til staðar fyrir okkur, þegar Snæfellsjökull er horfinn. Takk fyrir raddirnar. Takk fyrir hlustunina. Fyrir samtalið. Fyrir sársaukann. Fyrir mistökin og sáttina. Takk fyrir alla lyklana sem við vitum að þú geymir á hafsbotni. Takk fyrir að hrista okkur upp, líkamlega. Hrista af okkur eitthvað sem við vissum ekki að við værum að losna við fyrr en löngu síðar. Getum ekki sett orð á það. Það er líka allt í lagi því þú geymir það. Þannig getur þú unnið, umbreytt myrkri í orku. Þú umbreytir af reisn og hógværð, án þess að gera sjálft neitt mál úr því. Enginn þarf einu sinni að merkja það á þér. Þú vinnur eins og jörðin, móðir okkar. Breytir þungri orku í súrefni. Tekur við áföllum, sérð okkur fyrir áföllum eins og foreldri. Takk fyrir að vera leið til að takast á við lífið og dauðann og allt þar á milli. Takk fyrir að hjálpa okkur að afmiðja veröld okkar og komast undan okkur sjálfum. Við þurfum sannarlega á þér að halda. Takk.


Eva Rún Snorradóttir hlýtur Maístjörnuna

Eva Rún Snorradóttir handhafi Maístjörnunnar 2018

Rithöfundasamband Íslands og Landsbókasafn Íslands – Háskólabókasafn veita verðlaun fyrir ljóðabók sem kom út á árinu 2018. Verðlaunin, sem bera heitið Maístjarnan, voru afhent í þriðja sinn við hátíðlega athöfn í Þjóðarbókhlöðunni þann 20. maí.

Maístjörnuna fyrir ljóðabók ársins 2018 hlýtur Eva Rún Snorradóttir fyrir ljóðabók sína Fræ sem frjóvga myrkrið.

Í umsögn dómnefndar um verðlaunabókina segir:

„Fræ sem frjóvga myrkrið (Benedikt bókaútgáfa, 2018) er frumleg og fjölbreytt ljóðabók þar sem skáldið Eva Rún Snorradóttir bregður á leik með ýmis form, allt frá örleikritum til prósaljóða. Fyrri hluti bókarinnar er margradda lýsing á ferð vinkvenna til sólarlanda sem reynist í senn nöturleg og fyndin. Síðari hlutinn er einlægari og myndrænni og þar eru ljóð sem lýsa vináttu, sársauka, sjálfsuppgötvun og annarlegum heimi á áleitinn hátt. Þannig beitir Eva Rún ólíkum sjónarhornum og formum sem sameina hið ljóðræna og leikræna og nær með því að draga upp sterka og margræða mynd af heiminum sem hreyfir við lesandanum.“

Eva Rún Snorradóttir er fædd í Reykjavík 9. apríl 1982. Hún byrjaði snemma að yrkja en átta ára gömul var hún með kennara sem lét alla gera ljóð og færði hún foreldrum sínum heftaða bók sem bar titilinn Hamarinn og var „mjög dramatísk, sorgleg, myndskreytt ljóðabók í einriti.“ Eva Rún eyddi sínum bernsku- og unglingsárum í Breiðholtinu og fjalla fyrri ljóðabækur hennar öðrum þræði um þann tíma; Heimsendir fylgir þér alla ævi 2013 og Tappi á himninum 2016. Eva Rún Snorradóttir er sjálfstætt starfandi sviðslistakona og rithöfundur. Hún er meðlimur í sviðslistahópunum Kviss búmm bang og 16 elskendur. Nýverið tók hún við sem annar listrænn stjórnandi Alþjóðlegu leiklistarhátíðarinnar LÓKAL. Eva Rún útskrifaðist með BA gráðu frá sviðshöfundabraut Listaháskóla Íslands árið 2008 Gjaldgengar voru allar útgefnar íslenskar ljóðabækur ársins 2018 sem skilað var til Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns.

Í dómnefnd sátu Sveinn Yngvi Egilsson tilnefndur af Rithöfundasambandinu og Eva Kamilla Einarsdóttir tilnefnd af Landsbókasafni Íslands – Háskólasafni.

Tilnefndar voru bækurnar:

Ásdís Ingólfsdóttir – Ódauðleg brjóst (Partus)

Eva Rún Snorradóttir – Fræ sem frjóvga myrkrið (Benedikt bókaútgáfa

Gerður Kristný – Sálumessa (Mál og menning)

Haukur Ingvarsson – Vistarverur (Mál og menning)

Linda Vilhjálmsdóttir – Smáa letrið (Mál og menning)

Sigfús Bjartmarsson – Homo economicus I (MTH útgáfa)

Rithöfundasamband Íslands óskar Evu Rún innilega til hamingju með verðlaunin!


Tilnefningar til Iceland Noir-verðlaunanna 2019

Tilnefningar til Iceland Noir-verðlaunanna 2019 liggja fyrir, en verðlaunin eru veitt fyrir bestu þýddu glæpasöguna á íslensku, þar sem saman fara góð þýðing og góð saga. Að verðlaununum stendur Iceland Noir glæpasagnahátíðin.

Í ár eru tilnefnd þessi verk:

Hinn grunaði herra X (Yogisha X no kenshin) e. Keigo Higashino, Ásta S. Guðbjartsdóttir þýddi

Óboðinn gestur (A Stranger in the House) e. Shari Lapena, Ingunn Snædal þýddi

Sænsk gúmmístígvél (Svenska gummistövlar) e. Henning Mankell, Hilmar Hilmarsson þýddi

Tvöfaldar tjónabætur (Double Indemnity) e. James M. Cain, Þórdís Bachmann þýddi

Þrír dagar og eitt líf (Trois jours et une vie) e. Pierre Lemaitre, Friðrik Rafnsson þýddi

Tilkynnt verður um vinningshafa í nóvember.

Dómnefnd skipuðu Katrín Jakobsdóttir, Kolbrún Bergþórsdóttir og Ragnar Jónasson.


Birgir gerður að heiðursfélaga

Birgir Sigurðsson leikskáld

Aðalfundur Rithöfundasambands Íslands var haldinn 2. maí 2019.

Á fundinum var Birgir Sigurðsson leikskáld kjörinn heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands.

Margrét Tryggvadóttir var endurkjörin meðstjórnandi og Sindri Freysson var kosinn í annað sæti meðstjórnanda. Auður Jónsdóttir var kjörin varamaður.

Auk ofantalinna sitja í stjórninni Karl Ágúst Úlfsson formaður, Vilborg Davíðsdóttir varaformaður, Jón Gnarr meðstjórnandi og Bjarni Bjarnason varamaður.

Ávarp formanns Karls Ágústs Úlfssonar við kjör heiðursfélaga:

Birgir Sigurðsson stimplaði sig rækilega inn í íslenskt leikhús- og menningarlíf með leikriti sínu Pétri og Rúnu árið 1972, þá 35 ára að aldri, en áður hafði hann sent frá sér ljóðabækurnar Réttu mér fána og Á jörð ertu kominn. Í Pétri og Rúnu, sem varð hlutskarpast í leikritasamkeppni Leikfélags Reykjavíkur kvað við ferskan tón í íslenskri leikritun og með verkunum sem í kjölfarið fylgdu, Selurinn hefur mannsaugu, Skáld-Rósu og Grasmaðki tók Birgir af öll tvímæli um að Ísland hafði eignast eitt af öflugustu leikskáldum samtímans. Þegar Dagur vonar var frumsýndur 1987 gat engum blandast hugur um þau ofurtök sem höfundurinn hafði á leikritsforminu, hvort sem litið var á persónusköpun, samskipti leikpersóna eða uppbyggingu og framvindu leiksögunnar.
Verk Birgis eru oft persónuleg og samúð hans með fólkinu sínu, persónunum sem hann leiðir fram fyrir áhorfendur eða lesendur, er ótvíræð, auk þess sem sársauki höfundarins skín á stundum í gegnum tilfinningalíf fólksins á sviðinu. Verk hans stíga listilegan dans á mörkum þess ljóðræna og hversdagslega – á mörkum þess grimma og þess blíða – og hann er örlátur á innsæi sitt, bæði vitsmunalegt og tilfinningalegt. Það er fallegur eiginleiki í fari höfundar og alls ekki sjálfgefinn.

Um þörfina fyrir að skrifa segir Birgir í viðtali við DV árið 2000: „Maður veit ekki hvaðan þörfin kemur en það ræðst ekki við hana. Ef svo væri þá væri maður líklega í öðru starfi. Þetta er eins og að vera haldinn; það er eins og lagðir hafi verið á mann galdrar; það er engin leið út. Sumir kalla þetta köllun; ég kalla það þörf. Persónulega hef ég þörf til að nálgast annað fólk; það er ekki víst að það takist alltaf en þegar það tekst er það mjög gleðilegt.“

En Birgir lét ekki staðar numið við Dag vonar. Hann hefur einnig gefið þjóð sinni leikritin Óskastjarnan, Dínamít og Er ekki nóg að elska, smásagnasöfnin Frá himni og jörðu og Prívat og persónulega, sagnfræðiritið Svartur sjór af síld og skáldsögurnar Hengiflugið og Ljósið í vatninu. Auk þess hefur hann með þýðingum sínum fært okkur höfunda á borð við Sam Shephard og Doris Lessing. „Fyrst og fremst gerir maður þetta fyrir sjálfan sig og sinn eigin sannleik.“ segir Birgir í viðtali við Helgarpóstinn í desember 1984,  „Ef svo vill til að einhver eða einhverjir aðrir eru sammála mínum sannleik, þá er það ágætt — en það er ekkert sem rithöfundur á heimtingu á.“

Birgir Sigurðsson hefur tekið virkan þátt í félagsmálum og réttindabaráttu listamanna á Íslandi. Hann var varaformaður Rithöfundasambands Íslands á árunum 1982 til ’86 og forseti Bandalags íslenskra listamanna frá 1985 – ’87. Á sömu árum var hann einnig í stjórn Listahátíðar.

Í Degi vonar leggur höfundurinn þessi orð í munn stúlkunnar Öldu:
Hún var nú stödd hjá tré sem var fegurst allra trjáa. Það var eins og huggun sem sagði að enn væri til fegurð, þrátt fyrir allt. Og hún gaf sig á tal við lífið: „Þú hefur gefið mér margt og sagt mér hvers virði allt er, en eitt met ég mest.“ – Lífið langaði þá til þess að vita, hvað af þess miklu auðæfum væri dýrast. „Fagra líf,“ sagði hún, „ef mér væri ekki gefinn skilningur væri ég eins mikil þögn og dauðinn.“



Eiríkur P. Jörundsson hlýtur Svartfuglinn

Eiríkur P. Jörundsson

Eiríkur P. Jörundsson hlaut glæpasagnaverðlaunin Svartfuglinn fyrir sögu sína Hefndarenglar. Eliza Reid, forsetafrú og bókmenntafrömuður, veitti verðlaunin í Gröndalshúsi.

Hefndarenglar er fyrsta skáldsaga Eiríks P. Jörundssonar. Eiríkur lauk MA námi í sagnfræði frá HÍ og hefur starfað sem blaðamaður, upplýsingastjóri og safnastjóri. Hann starfar nú sem safnstjóri Byggðasafns Reykjanesbæjar. Eiríkur er höfundur bókarinnar Þar sem land og haf haldast í hendur – Súðarvíkurhreppur að fornu og nýju.

Hefndarenglar
Blaðamaðurinn Sölvi er sendur til æskustöðva sinna, Súðavíkur, til að leita frétta af morði sem framið hefur verið í þorpinu. Samhliða því að setja sig inn í ýmis mál sem tengjast hinum myrta er hann skikkaður til að aðstoða unga og dugmikla blaðakonu sem vinnur að frétt um misnotkun á ungum stúlkum í undirheimum Reykjavíkur. Bæði málin taka óvænta stefnu og varpa nýju ljósi á skelfilega atburði úr fortíðinni.

Í umsögn dómnefndar um verðlaunahandritið segir:

Í grípandi og liprum texta tekst höfundinum að veita góða innsýn í veruleikann í litlu samfélagi sem orðið hefur fyrir miklu áfalli. Sagan er spennandi frá upphafi til enda og sögusviðið magnað. Samhliða meginsöguþræðinum liggur annar um undirheima Reykjvíkur þar sem misnotkun, miskunnarleysi og ofbeldi ráða ríkjum. Áhrifarík og haganlega samansett saga sem heldur lesandanum föngnum allt fram að óvæntum sögulokunum.

Svo skemmtilega vill til að báðir verðlaunahafar Svartfuglsins eru fæddir og aldir upp á landsbyggðinni – Eva Björg á Akranesi og Eiríkur á Súðavík – og láta sögur sínar gerast í fæðingarbæ sínum

Verðlaunin nema 500.000 krónum auk hefðbundinna höfundarlauna samkvæmt rammasamningi Félags íslenskra bókaútgefenda og Rithöfundasambands Íslands. Einnig býðst þeim sem sigur ber úr býtum samningur við umboðsmanninn David H. Headley en tímaritið Bookseller útnefndi hann sem einn af 100 áhrifamestu mönnum breskrar bókaútgáfu. Yrsa og Ragnar skipuðu dómnefndina ásamt Bjarna Þorsteinssyni, útgáfustjóra Veraldar.

Samkeppnin um Svartfuglinn er ætluð höfundum sem hafa ekki áður sent frá sér glæpasögu. Höfundarnir Yrsa Sigurðardóttir og Ragnar Jónasson stofnuðu til verðlaunanna í samvinnu við útgefanda sinn, Veröld, og eru þau nú veitt í annað sinn. Í fyrra hlaut Eva Björg Ægisdóttir verðlaunin fyrir sögu sína Marrið í stiganum sem fékk sérlega góða dóma og sat lengi í efstu sætum metsölulista. Marrið í stiganum mun næsta vor koma út í Bretlandi. 


Tilnefningar til Maístjörnunnar

Haukur Ingvarsson, Ásdís Ingólfsdóttir, Sigfús Bjartmarsson, Eva Rún Snorradóttir, Hólmfríður Matthíasdóttir (f.h. Gerðar Kristnýjar) og Linda Vilhjálmsdóttir.

Tilnefningar til Maístjörnunnar vegna ljóðabókar útgefinnar 2018 voru kynntar við athöfn í Gunnarshúsi í dag.

Tilnefndir eru:

Ásdís IngólfsdóttirÓdauðleg brjóst (Partus)

Eva Rún SnorradóttirFræ sem frjóvga myrkrið (Benedikt bókaútgáfa)

Gerður KristnýSálumessa (Mál og menning)

Haukur IngvarssonVistarverur (Mál og menning)

Linda VilhjálmsdóttirSmáa letrið (Mál og menning)

Sigfús BjartmarssonHomo economicus I (MTH útgáfa)

Tilnefndar bækur eru allar til sýnis í anddyri Þjóðarbókhlöðunnar.

Gjaldgengar voru allar útgefnar íslenskar ljóðabækur ársins 2018 sem skilað var til Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns og fékk dómnefnd þær til umfjöllunar. Dómnefnd skipa Sveinn Yngvi Egilsson fyrir hönd Rithöfundasambandsins og Eva Kamilla Einarsdóttir fyrir hönd Landsbókasafnsins.

Verðlaunin verða veitt við athöfn í Þjóðarbókhlöðunni í maí. Verðlaunafé er 350 þúsund krónur. 

Maístjarnan er einu verðlaun á Íslandi sem veitt eru eingöngu fyrir útgefna íslenska ljóðabók. Verðlaununum er ætlað að hvetja skáld til að yrkja og koma ljóðum sínum í útgáfu.


Bókaverðlaun barnanna 2019

Árlega tilnefna börn þær bækur sem þeim þykja skemmtilegastar, áhugaverðastar eða bestar að hvaða ástæðu sem er og verða Bókaverðlaun barnanna afhent nú í 18. sinn. Börn af öllu landinu kusu og alls fengu 117 bækur kosningu.

Af þeim 117 bókum voru það 5 íslenskar og 5 þýddar barnabækur sem stóðu upp úr hjá börnunum og veittu höfundar og þýðendur viðurkenningunni viðtöku við hátíðlega athöfn í Borgarbókasafninu Grófinni kl. 14:00 á sumardaginn fyrsta. Í lok athafnarinnar steig Jón Víðis á stokk og skemmti með töfrabrögðum sínum.

Þessar 10 bækur keppa svo áfram í kosningu Sagna – verðlaunahátíð barnanna sem verður sjónvarpað á RÚV 1. júní.

Eftirfarandi bækur hlutu Bókaverðlaun barnanna 2019:

Íslenskar

Fíasól gefst aldrei upp – Kristín Helga Gunnarsdóttir

Henri rænt í Rússlandi – Þorgrímur Þráinsson

Orri óstöðvandi – Bjarni Fritzson

Siggi sítróna – Gunnar Helgason

Þitt eigið tímaferðalag – Ævar Þór Benediktsson                

Þýddar

Dagbók Kidda klaufa eftir Jeff Kinney, þýðandi Helgi Jónsson

Handbók fyrir ofurhetjur, annar hluti: Rauða gríman eftir Elias Våhlund, þýðandi Ingunn Snædal

Leyndarmál Lindu: sögur af ekki-svo gáfaðri sem veit-allt eftir Rachel Renée Russell, þýðandi Helgi Jónsson

Miðnæturgengið eftir David Walliams, þýðandi Guðni Kolbeinsson

Verstu börn í heimi 2 eftir David Walliams, þýðandi Guðni Kolbeinsson

Kosningavefurinn var opnaður eftir að efstu bækurnar voru tilkynntar í Bókaverðlaunum barnanna.  http://krakkaruv.is/sogur

Einnig fengu 10 heppin börn vinning sem tóku þátt í að kjósa bækurnar. Heppnu vinningshafarnir eru:

  1. Annel Máni Jóhannsson
  2. Hrafnkell Flóki Kristjánsson
  3. Helena Lapas
  4. Leifur
  5. María Ævarsdóttir
  6. Orri Guðmundsson
  7. Róbert Stefánsson
  8. Sigrún Alda Jónsdóttir
  9. Soffía Þóra Ómarsdóttir
  10. Þór Ástþórsson