Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Birgir gerður að heiðursfélaga

Birgir Sigurðsson leikskáld

Aðalfundur Rithöfundasambands Íslands var haldinn 2. maí 2019.

Á fundinum var Birgir Sigurðsson leikskáld kjörinn heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands.

Margrét Tryggvadóttir var endurkjörin meðstjórnandi og Sindri Freysson var kosinn í annað sæti meðstjórnanda. Auður Jónsdóttir var kjörin varamaður.

Auk ofantalinna sitja í stjórninni Karl Ágúst Úlfsson formaður, Vilborg Davíðsdóttir varaformaður, Jón Gnarr meðstjórnandi og Bjarni Bjarnason varamaður.

Ávarp formanns Karls Ágústs Úlfssonar við kjör heiðursfélaga:

Birgir Sigurðsson stimplaði sig rækilega inn í íslenskt leikhús- og menningarlíf með leikriti sínu Pétri og Rúnu árið 1972, þá 35 ára að aldri, en áður hafði hann sent frá sér ljóðabækurnar Réttu mér fána og Á jörð ertu kominn. Í Pétri og Rúnu, sem varð hlutskarpast í leikritasamkeppni Leikfélags Reykjavíkur kvað við ferskan tón í íslenskri leikritun og með verkunum sem í kjölfarið fylgdu, Selurinn hefur mannsaugu, Skáld-Rósu og Grasmaðki tók Birgir af öll tvímæli um að Ísland hafði eignast eitt af öflugustu leikskáldum samtímans. Þegar Dagur vonar var frumsýndur 1987 gat engum blandast hugur um þau ofurtök sem höfundurinn hafði á leikritsforminu, hvort sem litið var á persónusköpun, samskipti leikpersóna eða uppbyggingu og framvindu leiksögunnar.
Verk Birgis eru oft persónuleg og samúð hans með fólkinu sínu, persónunum sem hann leiðir fram fyrir áhorfendur eða lesendur, er ótvíræð, auk þess sem sársauki höfundarins skín á stundum í gegnum tilfinningalíf fólksins á sviðinu. Verk hans stíga listilegan dans á mörkum þess ljóðræna og hversdagslega – á mörkum þess grimma og þess blíða – og hann er örlátur á innsæi sitt, bæði vitsmunalegt og tilfinningalegt. Það er fallegur eiginleiki í fari höfundar og alls ekki sjálfgefinn.

Um þörfina fyrir að skrifa segir Birgir í viðtali við DV árið 2000: „Maður veit ekki hvaðan þörfin kemur en það ræðst ekki við hana. Ef svo væri þá væri maður líklega í öðru starfi. Þetta er eins og að vera haldinn; það er eins og lagðir hafi verið á mann galdrar; það er engin leið út. Sumir kalla þetta köllun; ég kalla það þörf. Persónulega hef ég þörf til að nálgast annað fólk; það er ekki víst að það takist alltaf en þegar það tekst er það mjög gleðilegt.“

En Birgir lét ekki staðar numið við Dag vonar. Hann hefur einnig gefið þjóð sinni leikritin Óskastjarnan, Dínamít og Er ekki nóg að elska, smásagnasöfnin Frá himni og jörðu og Prívat og persónulega, sagnfræðiritið Svartur sjór af síld og skáldsögurnar Hengiflugið og Ljósið í vatninu. Auk þess hefur hann með þýðingum sínum fært okkur höfunda á borð við Sam Shephard og Doris Lessing. „Fyrst og fremst gerir maður þetta fyrir sjálfan sig og sinn eigin sannleik.“ segir Birgir í viðtali við Helgarpóstinn í desember 1984,  „Ef svo vill til að einhver eða einhverjir aðrir eru sammála mínum sannleik, þá er það ágætt — en það er ekkert sem rithöfundur á heimtingu á.“

Birgir Sigurðsson hefur tekið virkan þátt í félagsmálum og réttindabaráttu listamanna á Íslandi. Hann var varaformaður Rithöfundasambands Íslands á árunum 1982 til ’86 og forseti Bandalags íslenskra listamanna frá 1985 – ’87. Á sömu árum var hann einnig í stjórn Listahátíðar.

Í Degi vonar leggur höfundurinn þessi orð í munn stúlkunnar Öldu:
Hún var nú stödd hjá tré sem var fegurst allra trjáa. Það var eins og huggun sem sagði að enn væri til fegurð, þrátt fyrir allt. Og hún gaf sig á tal við lífið: „Þú hefur gefið mér margt og sagt mér hvers virði allt er, en eitt met ég mest.“ – Lífið langaði þá til þess að vita, hvað af þess miklu auðæfum væri dýrast. „Fagra líf,“ sagði hún, „ef mér væri ekki gefinn skilningur væri ég eins mikil þögn og dauðinn.“



Eiríkur P. Jörundsson hlýtur Svartfuglinn

Eiríkur P. Jörundsson

Eiríkur P. Jörundsson hlaut glæpasagnaverðlaunin Svartfuglinn fyrir sögu sína Hefndarenglar. Eliza Reid, forsetafrú og bókmenntafrömuður, veitti verðlaunin í Gröndalshúsi.

Hefndarenglar er fyrsta skáldsaga Eiríks P. Jörundssonar. Eiríkur lauk MA námi í sagnfræði frá HÍ og hefur starfað sem blaðamaður, upplýsingastjóri og safnastjóri. Hann starfar nú sem safnstjóri Byggðasafns Reykjanesbæjar. Eiríkur er höfundur bókarinnar Þar sem land og haf haldast í hendur – Súðarvíkurhreppur að fornu og nýju.

Hefndarenglar
Blaðamaðurinn Sölvi er sendur til æskustöðva sinna, Súðavíkur, til að leita frétta af morði sem framið hefur verið í þorpinu. Samhliða því að setja sig inn í ýmis mál sem tengjast hinum myrta er hann skikkaður til að aðstoða unga og dugmikla blaðakonu sem vinnur að frétt um misnotkun á ungum stúlkum í undirheimum Reykjavíkur. Bæði málin taka óvænta stefnu og varpa nýju ljósi á skelfilega atburði úr fortíðinni.

Í umsögn dómnefndar um verðlaunahandritið segir:

Í grípandi og liprum texta tekst höfundinum að veita góða innsýn í veruleikann í litlu samfélagi sem orðið hefur fyrir miklu áfalli. Sagan er spennandi frá upphafi til enda og sögusviðið magnað. Samhliða meginsöguþræðinum liggur annar um undirheima Reykjvíkur þar sem misnotkun, miskunnarleysi og ofbeldi ráða ríkjum. Áhrifarík og haganlega samansett saga sem heldur lesandanum föngnum allt fram að óvæntum sögulokunum.

Svo skemmtilega vill til að báðir verðlaunahafar Svartfuglsins eru fæddir og aldir upp á landsbyggðinni – Eva Björg á Akranesi og Eiríkur á Súðavík – og láta sögur sínar gerast í fæðingarbæ sínum

Verðlaunin nema 500.000 krónum auk hefðbundinna höfundarlauna samkvæmt rammasamningi Félags íslenskra bókaútgefenda og Rithöfundasambands Íslands. Einnig býðst þeim sem sigur ber úr býtum samningur við umboðsmanninn David H. Headley en tímaritið Bookseller útnefndi hann sem einn af 100 áhrifamestu mönnum breskrar bókaútgáfu. Yrsa og Ragnar skipuðu dómnefndina ásamt Bjarna Þorsteinssyni, útgáfustjóra Veraldar.

Samkeppnin um Svartfuglinn er ætluð höfundum sem hafa ekki áður sent frá sér glæpasögu. Höfundarnir Yrsa Sigurðardóttir og Ragnar Jónasson stofnuðu til verðlaunanna í samvinnu við útgefanda sinn, Veröld, og eru þau nú veitt í annað sinn. Í fyrra hlaut Eva Björg Ægisdóttir verðlaunin fyrir sögu sína Marrið í stiganum sem fékk sérlega góða dóma og sat lengi í efstu sætum metsölulista. Marrið í stiganum mun næsta vor koma út í Bretlandi. 


Tilnefningar til Maístjörnunnar

Haukur Ingvarsson, Ásdís Ingólfsdóttir, Sigfús Bjartmarsson, Eva Rún Snorradóttir, Hólmfríður Matthíasdóttir (f.h. Gerðar Kristnýjar) og Linda Vilhjálmsdóttir.

Tilnefningar til Maístjörnunnar vegna ljóðabókar útgefinnar 2018 voru kynntar við athöfn í Gunnarshúsi í dag.

Tilnefndir eru:

Ásdís IngólfsdóttirÓdauðleg brjóst (Partus)

Eva Rún SnorradóttirFræ sem frjóvga myrkrið (Benedikt bókaútgáfa)

Gerður KristnýSálumessa (Mál og menning)

Haukur IngvarssonVistarverur (Mál og menning)

Linda VilhjálmsdóttirSmáa letrið (Mál og menning)

Sigfús BjartmarssonHomo economicus I (MTH útgáfa)

Tilnefndar bækur eru allar til sýnis í anddyri Þjóðarbókhlöðunnar.

Gjaldgengar voru allar útgefnar íslenskar ljóðabækur ársins 2018 sem skilað var til Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns og fékk dómnefnd þær til umfjöllunar. Dómnefnd skipa Sveinn Yngvi Egilsson fyrir hönd Rithöfundasambandsins og Eva Kamilla Einarsdóttir fyrir hönd Landsbókasafnsins.

Verðlaunin verða veitt við athöfn í Þjóðarbókhlöðunni í maí. Verðlaunafé er 350 þúsund krónur. 

Maístjarnan er einu verðlaun á Íslandi sem veitt eru eingöngu fyrir útgefna íslenska ljóðabók. Verðlaununum er ætlað að hvetja skáld til að yrkja og koma ljóðum sínum í útgáfu.


Bókaverðlaun barnanna 2019

Árlega tilnefna börn þær bækur sem þeim þykja skemmtilegastar, áhugaverðastar eða bestar að hvaða ástæðu sem er og verða Bókaverðlaun barnanna afhent nú í 18. sinn. Börn af öllu landinu kusu og alls fengu 117 bækur kosningu.

Af þeim 117 bókum voru það 5 íslenskar og 5 þýddar barnabækur sem stóðu upp úr hjá börnunum og veittu höfundar og þýðendur viðurkenningunni viðtöku við hátíðlega athöfn í Borgarbókasafninu Grófinni kl. 14:00 á sumardaginn fyrsta. Í lok athafnarinnar steig Jón Víðis á stokk og skemmti með töfrabrögðum sínum.

Þessar 10 bækur keppa svo áfram í kosningu Sagna – verðlaunahátíð barnanna sem verður sjónvarpað á RÚV 1. júní.

Eftirfarandi bækur hlutu Bókaverðlaun barnanna 2019:

Íslenskar

Fíasól gefst aldrei upp – Kristín Helga Gunnarsdóttir

Henri rænt í Rússlandi – Þorgrímur Þráinsson

Orri óstöðvandi – Bjarni Fritzson

Siggi sítróna – Gunnar Helgason

Þitt eigið tímaferðalag – Ævar Þór Benediktsson                

Þýddar

Dagbók Kidda klaufa eftir Jeff Kinney, þýðandi Helgi Jónsson

Handbók fyrir ofurhetjur, annar hluti: Rauða gríman eftir Elias Våhlund, þýðandi Ingunn Snædal

Leyndarmál Lindu: sögur af ekki-svo gáfaðri sem veit-allt eftir Rachel Renée Russell, þýðandi Helgi Jónsson

Miðnæturgengið eftir David Walliams, þýðandi Guðni Kolbeinsson

Verstu börn í heimi 2 eftir David Walliams, þýðandi Guðni Kolbeinsson

Kosningavefurinn var opnaður eftir að efstu bækurnar voru tilkynntar í Bókaverðlaunum barnanna.  http://krakkaruv.is/sogur

Einnig fengu 10 heppin börn vinning sem tóku þátt í að kjósa bækurnar. Heppnu vinningshafarnir eru:

  1. Annel Máni Jóhannsson
  2. Hrafnkell Flóki Kristjánsson
  3. Helena Lapas
  4. Leifur
  5. María Ævarsdóttir
  6. Orri Guðmundsson
  7. Róbert Stefánsson
  8. Sigrún Alda Jónsdóttir
  9. Soffía Þóra Ómarsdóttir
  10. Þór Ástþórsson


BARNABÓKAVERÐLAUN REYKJAVÍKURBORGAR 2019

Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar 2019 voru afhent í Höfða þann 24. apríl sl. og í fyrsta sinn voru einnig afhent Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur fyrir óbirt handrit.

Hildur Knútsdóttir fær verðlaunin fyrir Ljónið

Verðlaun fyrir bestu frumsömdu bókina á árinu 2018 koma í hlut Hildar Knútsdóttur fyrir bókina Ljónið sem er fyrsta bókin í nýjum þríleik. Ljónið er hörkuspennandi ungmennasaga sem gerist í samtímanum en teygir anga sína aftur til ógnvekjandi atburða. Sagan fjallar um Kríu sem er að byrja í Menntaskólanum í Reykjavík. Þar þekkir hún engan og hún hefur litlar væntingar til skólans. Að mati dómnefndar er Ljónið lágstemmd unglingabók sem virkilega leynir á sér, bókin sjálf sé bæði undurfalleg og mikil, textinn einkar vel skrifaður og nostursamlega unninn.
Útgefandi Ljónsins er JPV forlagið.

Guðni Kolbeinsson fyrir vandaða þýðingu á Villimærinni fögru fyrstu bókinni í bókaflokknum Bækur duftsins

Guðni Kolbeinsson fær verðlaun fyrir þýðingu á Villimærinni fögru eftir Philip Pullman og er þetta í þriðja skipti sem hann hlýtur barnabókaverðlaunin fyrir þýðingar sínar. Í rökstuðningi dómnefndar segir að hér sé á ferðinni í senn vönduð, falleg og hugvitssöm þýðing sem færir íslenskum lesendum ævintýrabókmenntir eins og þær gerast bestar á okkar ástkæra og ylhýra máli. Útgefandi Villimærinnar fögru er JPV forlagið.

Rán Flygering fyrir myndlýsingar í bókinni Skarphéðinn Dungal sem setti fram nýjar kenningar um eðli alheimsins

Rán Flygering fær nú í annað sinn Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar sem myndhöfundur, að þessu sinni fyrir bókina Sagan um Skarphéðin Dungal sem setti fram nýjar kenningar um eðli alheimsins sem hún gerði með Hjörleifi Hjartarsyni. Í umsögn dómnefndar segir að myndir Ránar Flygenring í bókinni séu stílhreinar, grafískar og á tíðum abstrakt. Þær sýni heiminn út frá sjónarhorni flugunnar Skarphéðins og dragi vel fram áherslur sögunnar. Samspil lita og uppsetningar skapi fallega og kraftmikla heild sem einnig fangar ljóðræna frásögn bókarinnar. Útgefandi verðlaunabókarinnar er Angústúra.

Dómnefnd Barnabókaverðlauna Reykjavíkurborgar er skipuð  þeimTinnu Ásgeirsdóttur formanni, Helgu Birgisdóttur, Magnúsi Guðmundssyni, Rakel McMahon og Valgerði Sigurðardóttur. 

Fimmtán bækur voru tilnefndar til verðlaunanna, fimm bækur í hverjum flokki og má lesa um tilnefndar bækur hér en þær voru kynnta í Gerðubergi þann 2. mars sl. 

Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur fyrir óbirt handrit hlýtur Bergrún Íris Sævarsdóttir

Bergrún Íris Sævarsdóttir er fyrsti handhafi nýrra barnabókaverðlauna sem kennd eru við Guðrúnu Helgadóttur og eru veitt fyrir frumsamið handrit að barna- eða ungmennabók. Hún fær þau fyrir handritið Kennarinn sem hvarf.

Fjölmörg handrit bárust í samkeppni um verðlaunin og var úr vöndu að ráða fyrir dómnefnd en Kennarinn sem hvarf eftir Bergrúnu varð að lokum fyrir valinu. Sagan ber um margt einkenni úr höfundarverki Guðrúnar Helgadóttur með sér, hún er hlý og talar beint til barna, inn í þeirra heim og dæmir ekki. Að mati dómnefndar tekst höfundi áreynslulaust að skapa atburðarás sem er í senn beint úr raunveruleika barna en samt svo sérstök og ævintýraleg að það vekur athygli og spennu.

Lesa meira


Silfurlykillinn og Rotturnar tilnefndar fyrir Íslands hönd til barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2019

14 verk eru tilnefnd til barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2019. Átta norræn tungumál eiga fulltrúa meðal þeirra verka sem tilnefnd eru í ár, en tilnefningarnar voru kynntar á alþjóðlegu bókamessunni í Bologna 2. apríl.

Ein af eftirtöldum myndabókum, teiknimyndasögum, skáldsögum og ljóðabókum mun svo hljóta verðlaunin í haust:

Danmörk

Da Mumbo Jumbo blev kæmpestor eftir Jakob Martin Strid. Myndabók/teiknimyndasag…Styrke. Karanagalaksen. Log I eftir Cecilie Eken. Skáldsaga, Høst & Søn, 2018.

Finnland

Breven från Maresi eftir Mariu Turtschaninoff. Skáldsaga, Förlaget, 2018.Ruusun matka eftir Mariku Maijala. Myndabók, Etana Editions, 2018.

Færeyjar

Miljuløtur eftir Rakel Helmsdal & Kathrinu Skarðsá (myndskr.). Sögubók, Bókadei…

Grænland

Tuttuarannguaq eftir Camillu Sommer & Pernille Kreutzmann (myndskr.). Myndabók,…

Ísland

Rotturnar eftir Ragnheiði Eyjólfsdóttur. Skáldsaga, Forlagið / Vaka-Helgafell, …Silfurlykillinn eftir Sigrúnu Eldjárn. Skáldsaga, Forlagið / Mál og menning, 20…

Noregur

Alle sammen teller eftir Kristin Roskifte. Myndabók, Magikon, 2018.Det var ikke en busk eftir Eli Hovdenak. Myndabók, Ena, 2018.

Samíska málsvæðið

Šiellaspeajal eftir Karen Anne Buljo. Ljóðabók, Davvi Girji, 2017.

Svíþjóð

Den förskräckliga historien om Lilla Hon eftir Lenu Ollmark og Per Gustavsson (…Risulven Risulven eftir Ninu Ivarsson. Skáldsaga, Rabén & Sjögren, 2017.

Álandseyjar

På en trollsländas vingar eftir Ann-Christin Waller & Anni Wikberg (myndskr.). …

Dómnefnd skipuð fulltrúum frá löndunum hefur tilnefnt verk til barna- og unglingabókmenntaverðlaunanna.

Verðlaunin veitt 29. október

Handhafi barna- og unglingabókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2019 verður kynntur þann 29. október í Stokkhólmi í tengslum við þing Norðurlandaráðs. Verðlaunahafinn hlýtur verðlaunagripinn Norðurljós og 350 þúsund danskar krónur.

Um barna- og unglingabókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs

Barna- og unglingabókmenntaverðlaunin voru veitt í fyrsta sinn á þingi Norðurlandaráðs 2013 um leið og önnur verðlaun ráðsins, að ósk norrænu menningarmálaráðherranna sem höfðu um árabil viljað efla og vekja athygli á barna- og unglingabókmenntum á Norðurlöndum.

Um verðlaun Norðurlandaráðs

Norðurlandaráð veitir fimm verðlaun á ári hverju: bókmenntaverðlaun, kvikmyndaverðlaun, tónlistarverðlaun, umhverfisverðlaun og barna- og ungmennabókmenntaverðlaun. Markmið verðlaunanna er að auka áhuga á norrænu menningarsamfélagi og samstarfi um umhverfismál, svo og að vekja athygli á verkefnum sem skarað hafa fram úr á sviði lista eða umhverfismála.


Þórdís Helgadóttir nýtt Leikskáld Borgarleikhússins

Þórdís Helgadóttir hefur verið valin Leikskáld Borgarleikhússins. Kristín Eysteinsdóttir, leikhússtjóri, tilkynnti um valið á móttöku í Borgarleikhúsinu í dag. Hún tekur við af Birni Leó Brynjarssyni en verk hans Magnum Opus verður sýnt í Borgarleikhúsinu á næsta leikári. 

Brynjólfur Bjarnason, Vigdís Finnbogadóttir, Þórdís Helgadóttir og Kristín Eysteinsdóttir.

Fyrri leikskáld hússins eru Tyrfingur Tyrfingsson, Salka Guðmundsdóttir, Auður Jónsdóttir, Jón Gnarr og Kristín Marja Baldursdóttir.

Þórdís Helgadóttir er rithöfundur og leikskáld. Hún er menntuð í heimspeki, ritstjórn og ritlist og hlaut Fulbright-styrk til framhaldsnáms í heimspeki við Rutgers-háskóla í New Jersey. Smásagnasafn hennar Keisaramörgæsir kom út 2018 og leikverkið Þensla var sýnt í Borgarleikhúsinu árið 2019 sem hluti af sýningunni Núna! 2019. Með Svikaskáldum hefur Þórdís gefið út ljóðabókina Ég er ekki að rétta upp hönd, og smásögur hennar, ljóð, esseyjur og þýðingar hafa birst víða í tímaritum og bókum.

Lesa meira