Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Birgir Sigurðsson – minning

Birgir Sigurðsson rithöfundur er fallinn frá. En verk hans lifa og þær ómetanlegu gjafir sem hann gaf okkur þjóð sinni eru gersemar sem við fáum seint fullþakkað.

Birgir stimplaði sig rækilega inn í íslenskt leikhús- og menningarlíf með leikriti sínu Pétri og Rúnu árið 1972, þá 35 ára að aldri, en áður hafði hann sent frá sér ljóðabækurnar Réttu mér fána og Á jörð ertu kominn. Í Pétri og Rúnu, sem varð hlutskarpast í leikritasamkeppni Leikfélags Reykjavíkur, kvað við ferskan tón í íslenskri leikritun og með verkunum sem í kjölfarið fylgdu, Selurinn hefur mannsaugu, Skáld-Rósu og Grasmaðki tók Birgir af öll tvímæli um að Ísland hafði eignast eitt af öflugustu leikskáldum samtímans. Þegar Dagur vonar var frumsýndur 1987 gat engum blandast hugur um þau ofurtök sem höfundurinn hafði á leikritsforminu, hvort sem litið var á persónusköpun, samskipti leikpersóna eða uppbyggingu og framvindu leiksögunnar.

Verk Birgis eru oft persónuleg og samúð hans með fólkinu sínu, persónunum sem hann leiðir fram, er ótvíræð, auk þess sem sársauki höfundarins skín á stundum í gegnum tilfinningalíf fólksins á sviðinu. Verk hans stíga listilegan dans á mörkum þess ljóðræna og hversdagslega – á mörkum þess grimma og þess blíða – og hann er örlátur á innsæi sitt, bæði vitsmunalegt og tilfinningalegt.

Um þörfina fyrir að skrifa segir Birgir í viðtali við DV árið 2000:

„Maður veit ekki hvaðan þörfin kemur en það ræðst ekki við hana. Ef svo væri þá væri maður líklega í öðru starfi. Þetta er eins og að vera haldinn; það er eins og lagðir hafi verið á mann galdrar; það er engin leið út.“

Eftir Dag vonar birtust leikritin Óskastjarnan, Dínamít og Er ekki nóg að elska?, smásagnasöfnin Frá himni og jörðu og Prívat og persónulega, sagnfræðiritið Svartur sjór af síld og skáldsögurnar Hengiflugið og Ljósið í vatninu.

„Fyrst og fremst gerir maður þetta fyrir sjálfan sig og sinn eigin sannleik.“ segir Birgir í viðtali við Helgarpóstinn í desember 1984,  „Ef svo vill til að einhver eða einhverjir aðrir eru sammála mínum sannleik, þá er það ágætt — en það er ekkert sem rithöfundur á heimtingu á.“

Birgir tók virkan þátt í félagsmálum og réttindabaráttu listamanna á Íslandi. Hann var varaformaður Rithöfundasambands Íslands á árunum 1982 til ’86 og forseti Bandalags íslenskra listamanna frá 1985 – ’87. Á sömu árum var hann einnig í stjórn Listahátíðar.

Í Degi vonar leggur höfundurinn þessi orð í munn stúlkunnar Öldu:

Hún var nú stödd hjá tré sem var fegurst allra trjáa. Það var eins og huggun sem sagði að enn væri til fegurð, þrátt fyrir allt. Og hún gaf sig á tal við lífið: „Þú hefur gefið mér margt og sagt mér hvers virði allt er, en eitt met ég mest.“ – Lífið langaði þá til þess að vita, hvað af þess miklu auðæfum væri dýrast. „Fagra líf,“ sagði hún, „ef mér væri ekki gefinn skilningur væri ég eins mikil þögn og dauðinn.“

Íslenskir rithöfundar þakka Birgi hans góðu verk, kveðja hann með virðingu og votta fjölskyldu hans og aðstandendum dýpstu samúð.

f.h. Rithöfundasambands Íslands
Karl Ágúst Úlfsson formaður


Listamannalaun 2020 – umsóknarfrestur til 1. október

Auglýst eru til umsóknar starfslaun listamanna sem úthlutað verður árið 2020 í samræmi við ákvæði laga nr. 57/2009.

Umsóknarfrestur rennur út 1. október.

Úthlutað verður úr eftirfarandi sjóðum:
launasjóður hönnuða
launasjóður myndlistarmanna
launasjóður rithöfunda
launasjóður sviðslistafólks
launasjóður tónlistarflytjenda
launasjóður tónskálda

Allar umsóknir eru nú einstaklingsumsóknir. Í vinnuáætlun er hægt að tilgreina samstarf sérstaklega.

Nota þarf rafræn skilríki við umsóknina. Eingöngu verður tekið við rafrænum fylgigögnum.

Hafi umsækjandi hlotið starfslaun áður, verður umsókn aðeins tekin til umfjöllunar ef loka- eða framvinduskýrslu vegna síðustu úthlutunar hefur verið skilað til stjórnar listamannalauna, sbr. ákvæði 4. gr. laga um listamannalaun nr. 57/2009.

Vakin er athygli á að atvinnuleikhópar sækja til leiklistarráðs (styrkir til atvinnuleikhópa); umsóknin getur einnig gilt til listamannalauna sé merkt við þar til gerðan reit í umsóknarformi.

Umsóknareyðublað og eyðublað fyrir framvinduskýrslu ásamt lögum og reglugerðum um sjóðinn og stefnu stjórnar, má finna á vefslóðinni http://www.listamannalaun.is.

Nánari upplýsingar veita Ragnhildur Zoëga og Guðmundur Magnússon á skrifstofu Rannís, listamannalaun@rannis.is.

Stjórn listamannalauna, ágúst 2019


Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur

Reykjavíkurborg auglýsir hér með eftir óprentuðu handriti að skáldverki fyrir börn eða unglinga, frumsömdu á íslensku, til að keppa um Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur.

Verðlaun að upphæð 1 milljón króna verða veitt fyrir eitt handrit. Þriggja manna dómnefnd metur verkin og eru meðlimir hennar tilnefndir af menningar-, íþrótta- og tómstundaráði, Reykjavík bókmenntaborg UNESCO og Rithöfundasambandi Íslands.

Útgáfuréttur verðlaunahandrits er í höndum höfundar eða þess forlags sem hann ákveður að starfa með. Sé dómnefnd á einu máli um að ekkert innsent handrit fullnægi þeim kröfum sem hún telur að gera verði til verðlaunaverka má fella verðlaunaafhendinguna niður það árið.

Handritum skal skilað undir dulnefni, en nafn og símanúmer höfundar fylgi með í lokuðu umslagi.

Handrit berist í síðasta lagi 9. janúar.

Utanáskrift:
Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur
b.t. Reykjavík Bókmenntaborg UNESCO
Ráðhúsi Reykjavíkur, Tjarnargötu 11
101 Reykjavík.


Í apríl 2018 samþykkti borgarráð að frá 2019 verði Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur veitt árlega að vori fyrir handrit að nýrri barna- eða ungmennabók. Bergrún Íris Sævarsdóttir hlaut verðlaunin árið 2019 fyrir handritið að bókinni Kennarinn sem hvarf.
 


Birgir Sigurðsson heiðursfélagi látinn

Birg­ir Sig­urðsson, rit­höf­und­ur og leik­skáld, lést á Land­spít­al­an­um í Foss­vogi 9. ág­úst sl., á 82. ald­ursári.

Birg­ir fædd­ist í Reykja­vík 28. ág­úst 1937. Hann auk kenn­ara­prófi frá KÍ 1961, stundaði tón­list­ar­nám við Tón­list­ar­skól­ann í Reykja­vík í fimm ár og söngnám í Amster­dam 1967. Birg­ir var blaðamaður á Tím­an­um 1961-64 og var kenn­ari og skóla­stjóri í nokkr­um skól­um þar til hann sneri sér al­farið að ritstörf­um árið 1979. Eft­ir Birgi ligg­ur fjöldi rit­verka; leik­rit, skáld­sög­ur, ljóð, þýðing­ar og fræðirit. Þekkt­asta leik­rit Birg­is er án efa Dag­ur von­ar, sem frum­sýnt var 1987, til­nefnt til bók­mennta­verðlauna Norður­landaráðs 1989 og hef­ur verið sýnt víða um heim. Fyrsta leik­ritið, Pét­ur og Rúna, vann 1. verðlaun í sam­keppni Leik­fé­lags Reykja­vík­ur 1972 og vakti mikla at­hygli. Meðal annarra leik­rita hans eru Skáld-Rósa, Sel­ur­inn hef­ur mannsaugu, Grasmaðkur, Óska­stjarn­anog Dína­mít. Birg­ir var heiðurs­fé­lagi Leik­fé­lags Reykja­vík­ur en hann þýddi einnig fjöl­mörg leik­rit, m.a. Barn í garðinum, eft­ir Sam Sheph­ard, Gler­brot,eft­ir Arth­ur Miller, og Kött­ur á heitu blikkþaki, eft­ir Tenn­essee Williams. Þá þýddi hann tvær skáld­sög­ur eft­ir Dor­is Less­ing, Grasið syng­urog Marta Qu­est.

Birg­ir var vara­formaður Rit­höf­unda­sam­bands Íslands 1982-1986, var for­seti Banda­lags ís­lenskra lista­manna 1985-87 og átti m.a. sæti í stjórn Lista­hátíðar og út­hlut­un­ar­nefnd Kvik­mynda­sjóðs. Birg­ir var á þessu ári gerður að heiðurs­fé­laga Rit­höf­unda­sam­bands­ins.

Rithöfundasamband Íslands þakkar Birgi samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Lilja Sigurðardóttir fær Blóðdropann 2019

Lilja Sigurðardóttir hlaut Blóðdropann 2019 fyrir skáldsögu sína Svik, en verðlaunin eru veitt ár hvert fyrir bestu íslensku glæpasöguna,

Þetta er annað árið í röð sem Lilja hlýtur verðlaunin, en í fyrra hlaut hún þau fyrir bókina Búrið, lokabók í þríleik.

Dómnefnd verðlaunanna í ár skipuðu Kristján Atli Kristjánsson, Páll Kristinn Pálsson og Vera Knútsdóttir. Í umsögn þeirra um verðlaunabókina segir:

Dómnefnd Blóðdropans las spennubækur þær er gefnar voru út á árinu 2018 og var á einu máli að um væri að ræða mjög farsælt og sterkt ár fyrir glæpaunnendur. Flóra íslensku glæpasögunnar hefur styrkst og dafnað undanfarin ár, eins og úrval sagna ársins 2018 bar vitni um og vill dómnefnd óska höfundum, útgefendum og lesendum glæpasagna til hamingju með uppskeruna.

Dómnefnd var þó á einu máli um að Svik eftir Lilju Sigurðardóttur stæði upp úr á sterku ári. Sagan er hörkugóður pólitískur spennutryllir og ferskur andblær í íslenska glæpasagnahefð sem hefur ekki oft tekið á spillingu í íslenskum stjórnmálum. Helsta vægi sögunnar er margslungin fléttan sem nýtur sín í öruggum höndum höfundar. Þá prýðir söguna ríkulegt persónugallerý sem segja má að sé stærsti kostur Lilju, en hún er sérstaklega góð í að skapa sannfærandi persónur sem auðvelt er að hrífast með. Svik sver sig í ætt við skandinavísk ættmenni sín á sviði glæpabókmennta, er í senn vel skrifuð og æsispennandi. Þetta er annað árið í röð sem Lilja hlýtur Blóðdropann en hún vann í fyrra fyrir skáldsöguna Búrið. Svik verður tilnefnd sem framlag Íslands til Glerlykilsins sem besta norræna glæpasagan og verður það einnig annað árið í röð sem hún er tilnefnd til þeirra verðlauna.