Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Frá stjórn RSÍ

Vegna áskriftarveitunnar Storytel sem farin er af stað hérlendis þá vill stjórn RSÍ árétta eftirfarandi: það er afstaða RSÍ að áskriftarstreymi hafi aldrei nokkurn tíma verið hluti af framseldum réttindum í útgáfusamningi Rithöfundasambandsins og Félags íslenskra bókaútgefenda. Um hann þurfi að semja sérstaklega og hefur það enn ekki verið gert í útgáfusamningi RSÍ og FÍBÚT. Rithöfundasambandið telur engan vafa á því að samningur RSÍ og FÍBÚT feli í sér eintakagerð og eintakasölu, einnig hvað varðar hljóð- og rafbækur, en EKKI heimild útgefenda til útgáfu hljóð- og rafbóka í áskriftarstreymi.

Í útgáfusamningi RSÍ og FÍbút, 1. grein c. um hljóðbækur segir „Sé ekki um annað samið hefur útgefandinn rétt til útgáfu verksins á hljóðbók“ og seinna í sömu grein: „Höfundarlaun skulu reiknast af heildsöluverði samkvæmt 12. gr. og greiðast samkvæmt 13. gr. Um höfundareintök gilda ákvæði 18. gr. Útgefanda er heimilt að gefa út hljóðbók hjá þriðja aðila en er í slíku tilviki ábyrgur fyrir efndum gagnvart höfundinum, s.s. greiðslu höfundarlauna.“ Enn fremur er skýrt tekið fram í 1. grein f. að „Öll önnur réttindi yfir verkinu sem ekki eru undanskilin samkvæmt ákvæðum samnings þessa tilheyra höfundinum“.

Ef höfundur á efni inn á Storytel en hefur ekki samið sérstaklega um það og heldur ekki falið útgefanda sínum að semja um áskriftarstreymisrétt, þá er það afstaða RSÍ að um brot á höfundarrétti sé að ræða.

RSÍ hefur falið lögmanni félagsins, Sigríði Rut Júlíusdóttur, að fara með þetta mál fyrir hönd sambandsins og svarar hún fyrir það opinberlega að svo stöddu.

 


Aðalfundur 26. apríl

Aðalfundur RSÍ verður haldinn 26. apríl 2018. Framboðsfrestur vegna stjórnarkjörs er til 22. mars nk. Kjósa þarf formann, varaformann, einn meðstjórnanda og einn varamann, skv. 5. grein laga Rithöfundasambands Íslands. Skrifleg framboð til stjórnarkjörs berist skrifstofu RSÍ eigi síðar en kl. 14.00 fimmtudaginn 22. mars n.k.


Auður Ava Ólafsdóttir og Sigurður Pálsson tilnefnd til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2018

Tilkynnt var um tilnefningar til Bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs 2018. Alls eru þrettán verk tilnefnd og tilnefndar bækur frá Íslandi eru Ör eftir Auði Övu Ólafsdóttur og Ljóð muna rödd eftir Sigurð Pálsson. Rithöfundasambandið óskar Auði Övu og fjölskyldu Sigurðar innilega til hamingju með tilnefningarnar!

Kristín Jóhannesdóttir og Auður Ava Ólafsdóttir

Kristín Jóhannesdóttir og Auður Ava Ólafsdóttir

Lesa meira um tilnefnd verk.


Jæja frá formanni …

Jæja, kæru félagar. Eitt og annað er títt úr Gunnarshúsi að venju. Öllu miðar áfram, sumu hratt og örugglega, öðru hægt og bítandi. Við sem drögum vagn um stundarsakir reynum að sleppa aldrei takinu, halda þétt við og leita nýrra leiða.

Fyrst ber að telja fund stjórnar og starfsliðs RSÍ með Lilju Dögg Alfreðsdóttur, menntamálaráðherra, í janúarlok. Við höfðum með okkur aðgerðaráætlun RSÍ fyrir íslenskar bókmenntir og tungumál og fylgir hún hér:

Afnám virðisaukaskatts á bókum. Mikilvæg táknræn og hagræn aðgerð fyrir þjóðfélag, tungumál og bókmenntir.

Margföldun Bókasafnssjóðs og breyting á lagaumhverfi hans. Grundvöllur barnabókmennta.

Innviðasjóður íslenskrar tungu: Framtíð og umhverfi bókmennta á íslensku. Starfslaunasjóður rithöfunda þarf að stækka til muna til að viðhalda stétt atvinnuhöfunda sem semur á íslensku.

MÍB- Miðstöð íslenskra bókmennta. Stórefla þarf þýðingasjóð – menningarsjóð og útflutningssjóð. Auk þess þarf að stofna sérstakan útgáfusjóð fyrir bækur handa yngstu lesendunum.

Metnaðarfull innkaupastefna fyrir skóla- og héraðsbókasöfn. Bækur fyrir alla að norskri fyrirmynd.

Kynning á kjaramálum rithöfunda. Fjárhagslegur veruleiki atvinnuhöfundar.

Ráðherra tók vel í erindi okkar og var sammála mörgum af okkar áhersluatriðum. Bókmenntir, læsi og tungumál virðast hennar stærstu áherslumál í ráðuneytinu og við erum bjartsýn á samstarfið. Hún var sammála okkur um að hún væri fagmálaráðherra bókmenntanna og að náið samstarf yrði að vera á milli fulltrúa rithöfunda og ráðuneytisins. Þannig var ákveðið að funda fljótlega aftur til að kanna hvernig miðar.
Á borði ráðherra liggja tillögur að bókmenningarstefnu, en þær eru niðurstaða úr starfi nefndar sem Kristján Þór Júlíusson setti á laggirnar áður en hann hvarf til annarra starfa.  Í þeirri nefnd sátu fulltrúar RSÍ, Hagþenkis, MÍB og FÍBÚT ásamt tveimur fulltrúum frá menntamálaráðherra og einum frá fjármálaráðuneyti.

Samningar við RÚV þokast í rétta átt og vænti ég þess að til tíðinda dragi fljótlega. Vonandi verður hægt að undirrita þá fyrir sumarið.

RSÍ auglýsti á dögunum eftir umsóknum um greiðslur úr IHM-sjóði Rithöfundasambandsins. Rétt til úthlutunar eiga rithöfundar, leikskáld, þýðendur, handritshöfundar og aðrir höfundar og þýðendur leikins efnis og annarra skáldverka, sem frumflutt voru eða endurflutt í sjónvarpi árin 2013-2016. Umsækjendur geta sótt um óháð félagsaðild. Þetta er í síðasta sinn sem greitt er úr sjóðnum samkvæmt þessu fyrirkomulagi.  Verið er að hanna nýtt umhverfi og semja nýjar úthlutunarreglur fyrir næstu úthlutun sjóðsins.

Tinna Ásgeirsdóttir, verkefnisstjóri, og Ragnheiður Tryggvadóttir, framkvæmdastjóri RSÍ hafa undanfarnar vikur unnið ýtarlega kjararannsókn sem varpar ljósi á fjárhagslega stöðu rithöfunda og þann bitra veruleika sem höfundur stendur frammi fyrir þegar hann reynir að lifa eingöngu af ritverkum sínum. Þessar niðurstöður verðum við, félagar RSÍ,  að skoða og ræða saman á félagsfundi sem allra fyrst. Fljótlega verður boðað til hádegisfundar þar sem rannsóknin verður kynnt.

Ástkær heiðursfélagi og skáldbróðir, Þorsteinn frá Hamri, féll frá nú í janúarlok. Verkin lifa, snerta og móta um ókomna tíð. Með trega og þakklæti kveðjum við góðan félaga.

Kristín Helga


Þorsteinn frá Hamri minning

Þorsteinn frá Hamri

Þorsteinn frá Hamri

Í dag fylgjum við heiðursmanni og þjóðskáldi, Þorsteini frá Hamri, til grafar.

Eftirfarandi eru kveðjuorð frá Rithöfundasambandi Íslands sem birtust í Morgunblaðinu í morgun:

Andrá
Að vísu
Að vísu
er stundin hverful og stutt
en gefum dýpt hennar gaum
sem alkyrrð vatni
og auga
(Þorsteinn frá Hamri)

Heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands kveður. Þorsteinn frá Hamri hverfur hljóðlega út í ljóðheiminn eilífa. Í sorg og söknuði finnum við hin svo þunglega hve stundin er hverful og stutt. En um leið gefum við dýpt hennar gaum í gegnum skilningarvit skáldsins. Við skynjum hve listsköpun Þorsteins stækkar heiminn og skilgreinir veröldina – hvernig verkin hans taka utan um hnattlífið og mennskuna í þéttu faðmlagi ljóða og orða.

Þannig var Þorsteinn líka sem manneskja og þess vegna er hann svo einstök, ógleymanleg og hljómmikil rödd skáldskaparins – af því að hann bjó yfir manngæsku, mildi og næmi fyrir fólki og tungumáli sem er algilt og sérstætt í senn. Umburðarlyndi, víðsýni og hlýja til þess sem nærist og andar gefur rödd skáldsins tæran hljóm, bergmál og dýpt – veitir henni vængi svo hún svífur hærra og segir sögu okkar allra á svo óendanlega vegu.

Tvítugur kvaddi þessi Borgfirðingur sér hljóðs með ljóðabókinni Í svörtum kufli. Þar með hafði hann stillt sinn áttavita og æviverkið er stórt – ljóð, þýðingar, skáldverk og sagnaþættir. Ljóð Þorsteins eru löngu samofin klassískum arfi þjóðar og víða má merkja áhrif hans á samferðaskáldin.

Það kólnaði og fölnaði þegar skáldið kvaddi. Við, félagar og samferðamenn, söknum og minnumst. Þorsteinn var heiðursfélagi sambandsins frá 2006 og sat í stjórn á árunum 1984 til 1988. Áður hafði hann setið í stjórn Rithöfundafélags Íslands 1966 til 1968. Hann var stéttvís maður, réttsýnn og trúfastur. Þannig fylgdist hann reglubundið með störfum sambandsins, var ráðagóður og bar hag félaga sinna og bókmenntanna ávallt fyrir brjósti. Gjöfult spjall, kímin og skýr sýn, hlýtt handtak, djúpstæður mannkærleikur og sefandi fas lifir í verkum sem við fáum í nesti áfram veginn.

Vísa
Söknuður í brjósti mínu:
svöl tjörn á fjallinu.
Í tærri lygnunni
titrar mynd þín,
þegar blærinn andar
hvísla bárurnar orð þín,
söknuður í brjósti mínu,
segðu það engum.
Svöl og djúp
tjörn á fjallinu.
                          (Þorsteinn frá Hamri)

Fyrir hönd Rithöfundasambands Íslands votta ég Laufeyju og fjölskyldu dýpstu samúð á kveðjustund. Blessuð sé minning Þorsteins frá Hamri.

Kristín Helga Gunnarsdóttir,
formaður Rithöfundasambands Íslands

 


Ísnálin: Hrafnamyrkur besta þýdda glæpasagan 2017

snjolaug

Ísnálina 2017 hljóta rithöfundurinn Ann Cleeves og þýðandinn Snjólaug Bragadóttir fyrir glæpasöguna Hrafnamyrkur (Raven Black).

Hrafnamyrkur er fyrsta bókin í syrpu sem gerist á Hjaltlandseyjum og það var mat dómnefndar að í bókinni færi saman mjög spennandi og vel uppbyggð glæpasaga frá einum fremsta glæpasagnahöfundi Bretlands og afburðagóð íslensk þýðing frá afar reyndum þýðanda.

Snjólaug Bragadóttir tók við verðlaununum, en Ann Cleeves átti ekki heimangengt.

Þetta er fjórða árið sem verðlaunin eru veitt. Að verðlaununum standa Iceland Noir glæpasagnahátíðin, Hið íslenska glæpafélag og Bandalag þýðenda og túlka.

Dómnefnd skipa Katrín Jakobsdóttir, Kolbrún Bergþórsdóttir, Jóhann R. Kristjánsson og Ragnar Jónasson.

Ljósmynd: Snjólaug Bragadóttir tók við Ísnálinni 2017 í Gunnarshúsi í gær.


Úthlutanir úr IHM-sjóði

Í samræmi við reglur um ráðstöfun greiðslna frá Innheimtumiðstöð gjalda auglýsir RSÍ hér með eftir umsóknum um fjárframlög úr svonefndum IHM-sjóði Rithöfundasambandsins. Rétt til úthlutunar úr myndbanda- og geisladiskageira eiga rithöfundar, leikskáld, þýðendur, handritshöfundar og aðrir höfundar og þýðendur leikins efnis og annarra skáldverka, sem flutt (frumflutningur og endurflutningur) hafa verið í sjónvarpi ári 2013, 2014, 2015 og 2016. Um úthlutun geta sótt allir þeir sem telja sig eiga rétt, án tillits til félagsaðildar. Höfundum handrita fræðslu- og heimildarmynda er bent á að sækja um til Hagþenkis – félags höfunda fræðirita og kennslu­gagna.

Með umsóknum fylgi yfirlit um birt verk umsækjanda í sjónvarpi  2013, 2014, 2015 og 2016. Taka skal fram lengd flutnings í mínútum, flutningsstað, dagsetningu flutnings og hlutfall ef höfundar eru fleiri en einn.

Sótt er um á rafrænu umsóknareyðublaði á heimasíðu Rithöfundasambandsins, https://rsi.is/verdlaun-og-sjodir/ihm-sjodur-umsoknareydublad/

Umsóknir skulu berast fyrir 1. mars n.k.

Vakin er athygli á að þetta er  í  síðasta sinn sem úthlutað er á grundvelli núgildandi úthlutunarreglna. Nýjar reglur verða lagðar fyrir aðalfund RSÍ í apríl. Úthlutun vegna ársins 2017 verður auglýst þegar nýjar reglur liggja fyrir og greiðslur hafa borist frá Innheimtumiðstöð gjalda.