Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Dagar ljóðsins

malthing-jon-ur-vor-100-ara-minning

100 ár voru liðin frá fæðingu Jóns úr Vör 21. janúar 2017 og hófst þá ljóðahátíðin Dagar ljóðsins í Kópavogi.

Dagar ljóðsins

Dagar ljóðsins standa í rúma viku og fjölmargir viðburðir fyrir alla fjölskylduna verða á hátíðinni. Menningarhúsin í Kópavogi bjóða upp á tvær fjölskyldustundir laugardaginn 21. janúar, ljóðatónleikana Ég sá sauð í Salnum og ritsmiðjuna Búum til bók á Bókasafni Kópavogs. Þriðjudaginn 24. janúar kemur Jón Yngvi Jóhannsson á aðalsafn Bókasafns Kópavogs og heldur erindið Eftir flóðið þar sem hann gengur fjörur jólabókaflóðsins 2016. Fimmtudaginn 26. janúar verður grasrótarkvöld í Garðskálanum þar sem hægt verður að hlýða á ferska strauma í íslenskri ljóðagerð – og jafnvel stíga á stokk sjálfur.

Samhliða þessu verður sýning frá Mynda- og sögusafni Vestur-Barðarstrandasýslu um Jón úr Vör á bókasafninu og einnig verður þar sett upp ljóðalistaverk eftir Hörpu Dís Hákonardóttur.

Dögum ljóðsins lýkur 28. janúar þegar haldið verður málþingið Jón úr Vör – skáld þorps og þjóðar í Salnum, þar sem sýnd verður stutt heimildarmynd Marteins Sigurgeirssonar um skáldið og rithöfundar og fræðimenn minnast Jóns. Þorsteinn frá Hamri ávarpar gesti og haldin verða erindi um bæði manninn og skáldið Jón úr Vör.

Orðlistin verður áberandi um allt bæjarfélagið á meðan Dögum ljóðsins stendur. Leikskólabörnum verður boðið í ljóðasmiðjur á bókasafninu, grunnskólanemendur hafa setið baki brotnu við ljóðagerð fyrir ljóðasamkeppni grunnskóla Kópavogs og vinningsljóðunum verður dreift um bæinn á veggspjöldum og bókamerkjum. Það er von Lista- og menningarráðs Kópavogsbæjar að hátíðin og samkeppnin um Ljóðstaf Jóns úr Vör séu bæði lestrar- og skriftahvetjandi og kveiki áhuga á hinu ritaða orði hvarvetna í samfélaginu.

Frekari upplýsingar má finna á heimasíðu Kópavogsbæjar.


Ásta Fanney Sigurðardóttir hlýtur Ljóðstaf Jóns úr Vör

jonurvor

21. Janúar á 100 ára fæðingarafmæli Jóns úr Vör voru úrslit sextándu samkeppninnar um Ljóðstaf Jóns úr Vör tilkynnt við hátíðlega athöfn í Salnum í Kópavogi. Handhafi Ljóðstafsins árið 2017 er ljóðskáldið Ásta Fanney Sigurðardóttir.  Í öðru sæti var Áslaug Jónsdóttir og í þriðja sæti Fríða Ísberg.

Það var hátíðleg stemning á afhendingunni en við sama tækifæri voru afhent verðlaun og viðurkenningar í Ljóðasamkeppni grunnskóla Kópavogs. Nemendur úr Kársnesskóla voru þar hlutskarpastir en Rebekka Rún Oddgeirsdóttir lenti í fyrsta sæti og Ásta Hauksdóttir í öðru sæti. Benedikt Árni Björnsson úr Salaskóla lenti í þriðja sæti, en öll eru þau í tíunda bekk. Ellefu önnur skáld á aldrinum 11-16 ára fengu viðurkenningar í keppninni en um 200 ljóð bárust í keppnina.

Í dómnefnd sátu skáldin Anton Helgi Jónsson, formaður, Ásdís Óladóttir og Bjarni Bjarnason. Hátt í þrjú hundruð ljóð frá skáldum af öllu landinu bárust í keppnina sem lista- og menningarráð Kópavogs stendur fyrir.

Ásta Fanney, handhafi Ljóðstafsins, fær farandgrip til varðveislu í eitt ár, verðlaunagrip til eignar en auk þess fá skáldin í þremur efstu sætunum peningaverðlaun. Sjö ljóð fengu einnig viðurkenningu dómnefndar og voru þau lesin upp við athöfnina.

Úr umsögn dómnefndar um ljóð Ástu Fanneyjar, Silkileið nr. 17:

Umbreytingar einkenna verðlaunaljóðið; það kallar fram í huganum myndir af nánd og nálægð en um leið af fjarska og fjarlægð. Ljóðið virðist fjalla um samskipti tveggja einstaklinga en um leið tengir það saman gamla og nýja tíma og ólíka menningarheima. Það er ró og æðruleysi í rödd þeirrar sem talar í ljóðinu og samt er engu líkara en úr orðunum verði til kvikmynd með hröðum klippingum. Það er farið hratt milli sviða frá snjó og vetri og þröngu sjónarhorni á plöntu í krukku og þaðan yfir í stærri heim með vísunum til tenginga við Austurlönd fjær og eyðimerkur í Miðausturlöndum uns snúið er aftur til einangraðar sveitar og veturs á Íslandi. Verðlaunaljóð er gott dæmi um sköpunarmáttinn sem býr í málinu og skáldskapnum og sýnir vel hvað eitt lítið ljóð getur rúmað stóran heim og opnað margar leiðir til túlkunar.

 

Verðlaunaljóðið í samkeppninni um Ljóðstaf Jóns úr Vör 2017:

Silkileið nr. 17

þú breyttir mér óvart í vetur

og hélst ég væri planta (og sól og ský)

sem vökvaði sjálfa sig með snjó

og geymdir mig í brjóstvasa í krukku með mold

og úr laufunum láku silkileiðir í gegnum saumana

að tölu sem ég þræddi eitt sinn með hári

ég ferðast þaðan á hraða úlfalda

því annars verður sálin eftir segja arabar

í eyðimörk skyrtu þinnar

(sem minnir á handklæði)

er ég týnd í sveit milli sanda

of nálægt

til að geta aðskilið

jörð og skinn

 

svo ég skauta bara hér

þar til vorar

 

Ásta Fanney Sigurðardóttir


Ljóðstafur Jóns úr Vör hefur verið afhentur á fæðingardegi skáldsins, 21. janúar, frá árinu 2002. Í ár eru 100 ár liðin frá fæðingu Jóns, sem lést árið 2000. Jón starfaði lengst af í Kópavogi þar sem hann var hvatamaður að stofnun bókasafnsins og síðar fyrsti bæjarbókavörður bæjarfélagsins. Jón starfaði að menningarmálum með ýmsum hætti, var til dæmis bæði bóksali og ritstjóri, en fyrst og fremst var hann brautryðjandi í íslenskri ljóðagerð.


Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna

fjaran2017Fjöruverðlaunin, bókmenntaverðlaun kvenna, voru veitt við hátíðlega athöfn í Höfða í gær, 19. janúar 2017.

Verðlaunin hlutu:

Í flokki fagurbókmennta:
Raddir úr húsi loftskeytamannsins eftir Steinunni G. Helgadóttur

Í flokki barna- og unglingabókmennta:
Íslandsbók barnanna eftir Margréti Tryggvadóttur og Lindu Ólafsdóttur

Í flokki fræðibóka og rita almenns eðlis:
Heiða – fjalldalabóndinn eftir Steinunni Sigurðardóttur

Þetta í ellefta sinn sem verðlaunin eru veitt og í þriðja sinn síðan borgarstjóri Reykjavíkur, bókmenntaborgar UNESCO, gerðist verndari verðlaunanna og bauð Dagur B. Eggertsson gesti velkomna og afhenti verðlaunahöfum blóm. Venju samkvæmt fengu verðlaunahafar keramik-egg eftir listakonuna Koggu. Einnig fengu verðlaunahafar afhent gjafabréf fyrir dvöl á Kolkuósi í Skagafirði.

Rökstuðningur dómnefnda:

Frá dómnefnd í flokki fagurbókmennta
Raddir úr húsi loftskeytamannsins eftir Steinunni G. Helgadóttur
Útgefandi: JPV

Skáldverkið Raddir úr húsi loftskeytamannsins eftir Steinunni G. Helgadóttur geymir fjölradda sagnaheim um sérstakar en þó trúverðugar manneskjur sem reyna að mynda tengsl í oft einmanalegri tilveru. Hér skarast líf og farast á mis, fínlegir þræðir fléttast saman. Textinn er uppfullur af mennsku og ber vott um næmi fyrir margbreytileika sálarlífsins. Höfundur leikur sér með ólík sjónarhorn og hversdagsleikinn og fantasían mætast með óvæntum hætti. Með flæðandi, heillandi stíl fangar höfundurinn skáldskapinn í tilverunni. Frásagnirnar eru ýmist sorglegar, spaugilegar eða þrungnar undirliggjandi óhugnaði, en höfundur leikur áreynslulaust á alla þessa strengi. Verðlaunabókin er samspil radda úr fortíð, nútíð og framtíð sem snerta við lesandanum.

Frá dómnefnd í flokki barna- og unglingabókmennta

Íslandsbók barnanna eftir Margréti Tryggvadóttur og Lindu Ólafsdóttur
Útgefandi: Iðunn

Íslandsbók barnanna eftir Margréti Tryggvadóttur og Lindu Ólafsdóttur er falleg, vel skrifuð og fræðandi bók um Ísland þar sem fjallað er um birtuna, myrkrið, dýralíf, gróðurfar, mannlíf, íslenska tungu og ýmislegt fleira sem tengist lífi okkar og tilveru á þessari litlu eyju. Höfundar koma vel til skila mikilvægi þess að hugsa vel um landið og að Ísland sé land okkar allra. Uppsetning bókarinnar er afar aðgengileg og hægt að grípa niður í bókina hvar sem er, aftur og aftur, og finna eitthvað sem fangar athyglina. Ríkulegar myndskreytingar mynda heildstætt verk þar sem hver blaðsíðan af annarri er sannkallað listaverk.

Frá dómnefnd í flokki fræðibóka og rita almenns eðlis

Heiða – fjalldalabóndinn eftir Steinunni Sigurðardóttur
Útgefandi: Bjartur

Steinunn Sigurðardóttir skrifar í Heiðu, fjalldalabóndanum um unga konu sem er margslunginn persónuleiki, full af andstæðum og fer eigin leiðir í lífinu. Heiða er einyrki á afskekktu sauðfjárbúi sem hellir sér út í sveitarstjórnarstörf vegna andstöðu sinnar við hugmyndir um Búlandsvirkjun í Skaftárhreppi, enda ljóst að virkjun myndi gerbreyta náttúrufari héraðsins. Bókin sýnir bónda sem segist hafa tímabundin umráð yfir landinu og telur það skyldu sína að vernda það. Deilur um virkjunina valda úlfúð í samfélaginu en sagan dregur einnig upp mynd af tryggri fjölskyldu og góðum grönnum. Heiða er persóna sem vekur áhuga lesandans og Steinunn hefur gert meistaraleg skil.

Einnig voru tilnefndar:
Fagurbókmenntir:
Eyland eftir Sigríði Hagalín Björnsdóttur
Kompa eftir Sigrúnu Pálsdóttur

Barna- og unglingabókmenntir:
Doddi: Bók sannleikans! eftir Hildi Knútsdóttur og Þórdísi Gísladóttur; myndir og kápa Elín Elísabet Einarsdóttir.
Úlfur og Edda: Dýrgripurinn, höfundur texta og mynda er Kristín Ragna Gunnarsdóttir.

Fræðibækur og rit almenns eðlis:
Hugrekki – saga af kvíða eftir Hildi Eiri Bolladóttur
Barðastrandarhreppur – göngubók eftir Elvu Björgu Einarsdóttur

Dómnefndir Fjöruverðlaunanna 2017 skipa:

Fagurbókmenntir:
• Guðrún Lára Pétursdóttir, ritstjóri tímaritsins Börn og menning
• Salka Guðmundsdóttir, leikskáld og þýðandi
• Bergþóra Skarphéðinsdóttir, íslenskufræðingur

Barna- og unglingabókmenntir:
• Júlía Margrét Alexandersdóttir, blaðamaður
• Þorbjörg Karlsdóttir, bókasafnsfræðingur
• Arnþrúður Einarsdóttir, kennari

Fræðibækur og rit almenns eðlis:
• Erla Elíasdóttir Völudóttir, þýðandi
• Helga Haraldsdóttir, sérfræðingur í atvinnuvegaráðuneytinu
• Sigurrós Erlingsdóttir, íslenskukennari


Íslensku barnabókaverðlaunin 2017

isl_barnabok

 

Forlagið og Verðlaunasjóður íslenskra barnabóka auglýsa eftir handriti að skáldsögu fyrir börn og unglinga til að keppa um Íslensku barnabókaverðlaunin 2017.

Verðlaunin er frábær stökkpallur fyrir nýja höfunda en öllum er þó frjálst að taka þátt. Skilafrestur er til 8. febrúar næstkomandi. Verðlaunin nema 500.000 krónum auk höfundarlauna.

Handritið þarf að vera að lágmarki 50 ritvinnslusíður að lengd og því skal skila í fjórum eintökum í umslagi merkt:

Verðlaunasjóður
íslenskra barnabóka
Forlagið
Bræðraborgarstíg 7
101 Reykjavík

Handrit á að merkja með dulnefni en rétt nafn höfundar skal fylgja í lokuðu umslagi.


Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar 2017

tomasgudmundssonReykjavíkurborg auglýsir hér með eftir óprentuðu handriti að ljóðabók, frumsömdu á íslensku, til að keppa um Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar sem verða til úthlutunar á síðari hluta árs 2017.

Verðlaun að upphæð 700 þúsund krónur verða veitt fyrir eitt handrit.
Þriggja manna dómnefnd metur verkin; Úlfhildur Dagsdóttir formaður og Illugi Gunnarsson tilnefnd af menningar- og ferðamálaráði Reykjavíkurborgar og Þórarinn Eldjárn tilnefndur af Rithöfundasambandi Íslands.

Útgáfuréttur verðlaunahandrits er í höndum höfundar eða þess forlags sem hann ákveður. Sé dómnefnd á einu máli um að ekkert þeirra verka sem borist hafa fullnægi þeim kröfum sem hún telur að gera verði til verðlaunaverka, má fella verðlaunaafhendingu niður það ár.

Handritum sem keppa til verðlaunanna þarf að skila merktum dulnefni, en nafn og heimilisfang fylgi með í lokuðu umslagi.

Handrit berist í síðasta lagi 1. júní 2017.

Utanáskrift:
Bókmenntaverðlaun Tómasar Guðmundssonar b.t. Signýjar Pálsdóttur, skrifstofustjóra menningarmála, Menningar- og ferðamálasviði Reykjavíkurborgar, Ráðhúsi Reykjavíkur Tjarnargötu 11, 101 Reykjavík.


Nýskráningar vegna greiðslna vegna útlána á bókasöfnum

Af árlegri fjárveitingu Alþingis fyrir afnot á bókasöfnum er úthlutað til rithöfunda, þýðenda, myndhöfunda og annarra rétthafa, samkvæmt útlánum og afnotum verka þeirra á bókasöfnum. Um úthlutun gilda lög nr. 91/2007 með síðari breytingum og reglur nr. 323/2008.

Til að öðlast rétt til úthlutunar úr sjóðnum þurfa höfundar og rétthafar að sækja um á sérstökum eyðublöðum sem finna má á heimasíðu, https://rsi.is/bokasafnagreidslur/

Umsóknarfrestur er til 31. janúar


Bók­mennt­ir mik­il­væg­ar sam­fé­lag­inu

Yfir 90% þjóðar­inn­ar telja ís­lensk­ar bók­mennt­ir mik­il­væg­ar sam­fé­lag­inu og 83,4% eru já­kvæð gagn­vart störf­um rit­höf­unda hér á landi.

Þetta kem­ur fram í könn­un sem MMR hef­ur gert fyr­ir Rit­höf­unda­sam­band Íslands. Könn­un­in sýn­ir nokk­urn mun á af­stöðu fólks eft­ir efna­hag og mennt­un og þá eru kon­ur öllu já­kvæðari gagn­vart bók­mennt­un­um en karl­ar. 1.430 manns svöruðu spurn­ing­um MMR.

Spurt var í fyrsta lagi: Hversu sam­mála eða ósam­mála ertu eft­ir­far­andi full­yrðingu: „Íslensk­ar bók­mennt­ir eru mik­il­væg­ar fyr­ir ís­lenskt sam­fé­lag.“  Þá var spurt: Al­mennt séð, hversu já­kvæð(ur) eða nei­kvæð(ur) ertu gagn­vart störf­um ís­lenskra rit­höf­unda?

Könn­un­in var gerð dag­ana 15.-26. des­em­ber sl.