Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Íslensku barnabókaverðlaunin 2019 – handritasamkeppni.

isl_barnabok-150x150Forlagið og Verðlaunasjóður íslenskra barnabóka auglýsa eftir handriti að skáldsögu fyrir börn og unglinga til að keppa um Íslensku barnabókaverðlaunin 2019. Handritið skal vera að lágmarki 50 ritvinnslusíður að lengd, miðað við til dæmis grunnstillingu í Word. Skilafrestur er til og með 8. febrúar 2019. Handritið á að merkja með dulnefni en rétt nafn höfundar fylgi með í lokuðu umslagi.

Nánari upplýsingar um verðlaunin og handritaskil má finna hér.


Valgarður Egilsson látinn

VEVal­g­arður Eg­ils­son, yf­ir­lækn­ir og rithöfundur er látinn 78 ára að aldri. Auk starfa að lækna­vís­ind­um var Val­g­arður skáld og rit­höf­und­ur og vann nokkuð við leiðsögn ferðafólks.
Val­g­arður var fædd­ur 20. mars 1940 á Greni­vík og ólst upp í Hlé­skóg­um í Höfðahverfi.
Hann lauk prófi í lækn­is­fræði frá Há­skóla Íslands árið 1968 og doktors­gráðu frá Lund­úna­há­skóla tíu árum síðar.
Val­g­arður var lækn­ir hér heima að námi loknu og var síðan við rann­sókn­ar­störf í frumu­líf­fræði og krabba­meins­fræðum við rann­sókn­ar­stofn­an­ir og lækna­skóla í London. Hann hóf störf sem sér­fræðing­ur í frumu­m­eina­fræði á Rann­sókna­stofu Há­skól­ans í meina­fræði á ár­inu 1979 og var yf­ir­lækn­ir frá 1997 til starfs­loka, 2010. Hann var út­nefnd­ur klín­ísk­ur pró­fess­or við lækna­deild HÍ árið 2004.
Val­g­arður var virk­ur í fé­lags­mál­um á ýms­um áhuga­sviðum, meðal ann­ars formaður Lista­hátíðar í Reykja­vík og vara­for­seti Ferðafé­lags Íslands. Hann sinnti leiðsögn ferðamanna og skrifaði grein­ar í Árbæk­ur Ferðafé­lags­ins.
Eft­ir hann liggja skrif á fræðasviði auk þess sem hann gaf út bæk­ur með leik­rit­um, ljóðum, sög­um og upp­lýs­ing­um fyr­ir ferðafólk. Leik­ritið Dags hríðar spor var frum­sýnt í Þjóðleik­hús­inu leik­árið 1980-81 og síðar sýnt í Belfast á Norður-Írlandi. Síðasta bók hans, Ærsl, kom út á síðasta ári.

Ritrhöfundasamband Íslands þakkar Valgarði samfylgdina og sendir fjölskyldu hans samúðarkveðjur.


Tilnefningar til Íslensku þýðingaverðlaunanna

Tilnefndir2018Tilkynnt var um tilnefningar til Íslensku þýðingaverðlaunanna í gær. Að þessu sinni fengu 6 bækur tilnefningar og fara þær hér á eftir, ásamt umsögn dómnefndar. Dómnefnd skipuðu Steinþór Steingrímsson, Brynja Cortes Andrésardóttir og Hildur Hákonardóttir. Afhending þýðingarverðlaunanna er fyrirhuguð í febrúar á komandi ári.

Þetta er Alla, eftir Jon Fosse í þýðingu Hjalta Rögnvaldssonar. Dimma gefur út.
Jon Fosse er einn kunnasti samtímahöfundur Norðmanna, afkastamikill skáldsagnahöfundur, ljóðskáld og leikskáld. Þetta er Alla segir frá lífi, dauða og missi í litlu húsi við norskan fjörð. Sagan gerist í hugarflæði og spannar í senn fáeinar klukkustundir og margar kynslóðir. Fortíð og nútíð renna saman í löngum málsgreinum sem flæða eins og öldur og draga lesandann inn í heim sögunnar. Þetta er Alla er fimmta bók Jons Fosse sem kemur út í íslenskri þýðingu Hjalta Rögnvaldssonar. Þýðing Hjalta virkar áreynslulaus, á látlausu máli sem fellur vel að efni og inntaki sögunnar.

Hin Órólegu, eftir Linn Ullmann í þýðingu Ingibjargar Eyþórsdóttur.
Bjartur gefur út.
Í Hinum órólegu segir Linn Ullmann frá bernsku sinni og foreldrum sínum, leikkonunni Liv Ullmann og leikstjóranum Ingmar Bergman. Hún tvinnar saman skáldskap, viðtöl og endurminningar um sundraða fjölskyldu við frásagnir af atburðum og persónulýsingar, svo úr verður ljóðrænn vefur, fullur af þrá, ást og söknuði. Þýðandinn þarf að takast á við margvísleg form og túlka stórar persónur svo þær fái að lifa (og deyja) án þess að sérkenni verksins glatist. Ingibjörgu Eyþórsdóttur, tekst það af lipurð og fylgir höfundinum í leit að uppruna sínum og eltingarleik við að skapa heild sem aldrei verður að raunveruleika.

Víti, eftir Dante Alighieri í þýðingu Einars Thoroddsen. Forlagið dreifir.
Gleðileikurinn guðdómlegi eftir Dante Alighieri er eitt áhrifamesta bókmenntaverk allra tíma. Fyrsti hluti þessa sjöhundruð ára gamla söguljóðs, Víti, birtist nú í fyrsta skipti í heild sinni í bundnu máli á íslensku. Áralöng glíma þýðandans, Einars Thoroddsen, við ítalska rímformið, tersínuháttinn, sem hann setur sér að vinna eftir, er virðingarverð og reynir verulega á þanþol tungumálsins. Þótt þýðandinn beri ætíð virðingu fyrir upprunaverkinu verður þýðingin á köflum gáskafull og fjörug með óvæntum og oft grínaktugum tilvísunum í íslenskan sagnaarf og þjóðsögur. 

Hinir smánuðu og svívirtu, eftir Fjodor Dostojevskí í þýðingu Gunnars Þorra Péturssonar og Ingibjargar Haraldsdóttur. Forlagið gefur út.
Í verkum sínum skapaði Dostojevskí margar af eftirminnilegustu persónum bókmenntanna. Hinir smánuðu og svívirtu naut frá upphafi mikillar hylli en hún fæst við kunnugleg stef; ást og hatur, fyrirgefningu og þjáningu. Fyrir töfra höfundarins lifa hinar smánuðu, svívirtu og svívirðilegu persónur sögunnar áfram með lesandanum löngu eftir að lestri er lokið. Á máli sem er í senn gamalt og nýtt opnar lifandi þýðing Gunnars Þorra Péturssonar og Ingibjargar Haraldsdóttur 19. aldar Rússland upp á gátt fyrir íslenskum lesendum.

Etýður í snjó, eftir Yoko Tawada í þýðingu Elísu Bjargar Þorsteinsdóttur. Angústúra gefur út.
Yoko Tawada er japanskur höfundur, sem vinnur á mörkum tungumála og menningarheima, skrifar bæði á japönsku og þýsku. Etýður í snjó er þrískipt. Þremur kynslóðum ísbjarna er ljáð rödd, innflytjendum í manngerðum heimi. Sögur þeirra eru seiðmögnuð blanda af raunverulegum atburðum og draumkenndum furðusögum. Fjallað er um hið mannlega og hið dýrslega, áþján og kúgun, en um leið er tekist á við stærstu viðfangsefni nútímans, svo sem fólksflutninga, þjóðerni og loftslagsbreytingar. Elísu Björgu Þorsteinsdóttur tekst með næmni og lipurð að færa þessa margbreytilegu menningar- og tungumálaheima yfir á íslensku. 

Sæluvíma, eftir Lily King í þýðingu Ugga Jónssonar. Angústúra gefur út.
Lily King byggir skáldsögu sína Sæluvímu á þremur raunverulegum persónum, frumkvöðlum í mannfræði sem stunda rannsóknir á ættbálkum í Nýju-Gíneu á fjórða áratug síðustu aldar. Í bókinni er tekist á við stórar spurningar um leitina að þekkingu og takmörk hennar, félagsleg kerfi og félagslega óreiðu. Textinn sem Uggi Jónsson tekst á við er lífrænn, tjáir skynjun og ástand þess sem flýr úr vestrænu menningarumhverfi í rakan og heitan frumskóginn. Á yfirvegaðan og sannfærandi máta tekst Ugga að fella íslensku að heimi sem er flestum okkar fjarlægur.


Meirihluti landsmanna les bækur og fær hugmyndir að lesefni frá vinum og ættingjum. Konur lesa meira en karlar.

Miðstöð íslenskra bókmennta lét nýlega gera könnun á viðhorfi þjóðarinnar til m.a. bóklestrar, þýðinga, bókasafna og opinbers stuðnings við bókmenntir.

Niðurstöðurnar gefa sterkar vísbendingar um að lestur sé enn stór þáttur í lífi landsmanna og að viðhorf fólks sé jákvætt í garð bókmennta, lestrar og opinbers stuðnings við bókmenntir. Athyglisvert er að svarendum á aldrinum 18-24 ára finnst mikilvægara en öðrum aldurshópum að íslenskar bókmenntir hafi aðgang að opinberum stuðningi. Karlar lesa að meðaltali 2 bækur á mánuði en konur 3,5 og þær eru hlynntari opinberum stuðningi við bókmenntir en karlar. Vinir og ættingjar hafa mest áhrif á val á lesefni en einnig vegur umfjöllun í fjölmiðlun þungt.

 

  • Samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar telur yfirgnæfandi meirihluti landsmanna, eða um 79%, mikilvægt að íslenskar bókmenntir hafi aðgang að opinberum stuðningi, sem er hærra hlutfall en í sambærilegri könnun frá síðasta ári. Konur eru í meirihluta þeirra og fólk á aldrinum 18-24 ára.

Opinber-studningur

Mynd 1. Niðurstöður fyrir spurninguna Hversu mikilvægt eða lítilvægt finnst þér að íslenskar bókmenntir hafi aðgang að opinberum stuðningi?” Myndin sýnir hlutfall þeirra sem tóku afstöðu.

  • Niðurstöður sýna að 72% svarenda hafa lesið eða hlustað á bók/bækur síðastliðna 30 daga að hluta eða í heild. Um 86% þeirra hafa lesið hefðbundnar bækur á síðustu 12 mánuðum, 31% lesið rafbækur og 35% hlustað á hljóðbækur. Karlar lesa að meðaltali 2 bækur á mánuði en konur 3,5.

Mynd 2. Niðurstöður fyrir spurninguna Hversu margar bækur hefur þú lesið eða hlustað á síðastliðna 30 daga, að hluta eða í heild?” Myndin sýnir hlutfall þeirra sem tóku afstöðu.

  • Samkvæmt niðurstöðum fá um 56% svarenda hugmyndir að lesefni frá vinum og ættingjum, um 40% í umfjöllun í fjölmiðlum, 30% í umfjöllun á samfélagsmiðlum, um 26% í bókabúðum, um 25% í auglýsingum og um 20% á bókasöfnum.

Hugmyndir-ad-lesefni

Sjá ítarlegri niðurstöður um þrjár ofangreindar spurningar hér .

Þátttakendur voru spurðir eftirfarandi sjö spurninga:

  1. Hversu margar bækur hefur þú lesið eða hlustað á síðastliðna 30 daga, að hluta eða í heild?“
  2. Hversu oft eða sjaldan hefur þú lesið/hlustað á bækur með eftirfarandi hætti á síðastliðnum 12 mánuðum?“
  3. Lest þú á íslensku eða öðru tungumáli?“
  4. Hversu oft eða sjaldan hefur þú nýtt þér þjónustu bókasafna á Íslandi á síðastliðnum 12 mánuðum?“
  5.  „Hversu sammála eða ósammála ert þú eftirfarandi fullyrðingu: Það er mikilvægt að þýða nýjar erlendar bækur á íslensku.“
  6. Hvar færð þú helst hugmyndir að lesefni?“
  7. Hversu mikilvægt eða lítilvægt finnst þér að íslenskar bókmenntir hafi aðgang að opinberum stuðningi?“

Sjá heildarniðurstöður könnunarinnar hér .

Zenter rannsóknir framkvæmdi könnunina fyrir Miðstöð íslenskra bókmennta dagana 31. október til 12. nóvember sl., úrtakið var 2480 einstaklingar, 18 ára og eldri, og var svarhlutfall 53% eða 1311 manns. Tekið er tillit til kyns, aldurs og búsetu.

Auk Miðstöðvar íslenskra bókmennta lögðu eftirtaldir könnuninni lið: Borgarbókasafn, Félag bókaútgefenda, Hagþenkir, Landsbókasafn – Háskólabókasafn, Reykjavík Bókmenntaborg og Rithöfundasamband Íslands.


Verðlaun bóksala 2018

Tilkynnt var í Kiljunni þann 12. desember hvaða bækur hljóta Verðlaun bóksala í ár. Verðlaun eru veitt í átta flokkum.

Íslensk skáldverk

Ungfrú Ísland eftir Auði Övu Ólafsdóttur hlaut fyrsta sæti í flokki íslenskra skáldverka, Kláði eftir Fríðu Ísberg hlaut annað sæti og Þorpið eftir Ragnar Jónasson lenti í þriðja sæti.

Ljóðabækur

Sálumessa eftir Gerði Kristnýju hlaut fyrsta sætið í flokki ljóðabóka, Smáa letrið eftir Lindu Vilhjálmsdóttur annað sætið og Því miður eftir Dag Hjartarson hreppti þriðja sætið.

 Ungmennabækur

Í flokki ungmennabóka var Ljónið eftir Hildi Knútsdóttur efst á lista, Rotturnar eftir Ragnheiði Eyjólfsdóttur hreppti annað sætið og Sölva saga Daníelssonar eftir Arnar Már Arngrímsson lenti í þriðja sætinu.

 Ævisögur

Hasim eftir Þóru Kristínu Ásgeirsdóttur hlaut efsta sætið í flokki ævisagna, Hornauga eftir Ásdísi Höllu Bragadóttur hlaut annað sæti og Skúli fógeti eftir Þórunni Jörlu Valdimarsdóttur lenti í þriðja sæti ásamt Hundakæti eftir Þorstein Vilhjálmsson.

 Handbækur

Í flokki handbóka lenti Flóra Íslands eftir Þóru Ellen Þórhallsdóttur, Hörð Kristinsson og Jón Baldur Hlíðberg í fyrsta sæti, Stund klámsins eftir Kristínu Svövu Tómasdóttur í öðru sæti og Gleðin að neðan eftir Ninu Brochmannog Ellen Støkken Dahl (í þýðingu Sögu Kjartansdóttur) í þriðja sæti.

 Íslenskar barnabækur

Ljóðpundari eftir Þórarinn Eldjárn með myndskreytingum eftir Sigrúnu Eldjárn hlaut fyrsta sæti í flokki íslenskra barnabóka, annað sætið kom í hlut Skarphéðins Dungal eftir Hjörleif Hjartarson með myndskreytingum eftir Rán Flygenring og Þitt eigið tímaferðalag eftir Ævar Þór Benediktsson lenti í þriðja sæti.

 Þýddar barnabækur

Múmínálfarnir eftir Tove Jansson í þýðingu Steinunnar Briem og Þórdísar Gísladóttur hlaut fyrsta sætið, Miðnæturgengið eftir David Walliams í þýðingu Guðna Kolbeinssonar lenti í öðru sæti og Handbók fyrir ofurhetjur eftir Elias og Agnes Våhlund í þýðingu Ingunnar Snædal í hinu þriðja.

 Þýddar skáldsögur

Í flokki þýddra skáldsagna lenti Allt sundrast eftir Chinua Achebe í þýðingu Elísu Bjargar Þorsteinsdóttur í fyrsta sæti, Smásögur heimsins: Asía og Eyjaálfa (ýmsir þýðendur) í öðru sæti og Homo sapína eftir Niviac Korneliussen í þýðingu Heiðrúnar Ólafsdóttur í þriðja sæti.


Rúnar Snær Reynisson sigurvegari í smásagnasamkeppni í tilefni af 70 ára afmæli Mannréttindayfirlýsingarinnar

Í dag, þann 10. desember, eru liðin 70 ár síðan Mannréttindayfirlýsing Sameinuðu þjóðanna var samþykkt af 48 aðildarríkjum SÞ, þar á meðal Íslandi. Til að fagna þessum merku tímamótum stóðu sendinefnd Evrópusambandsins á Íslandi, upplýsingaskrifstofa Sameinuðu þjóðanna fyrir Vestur-Evrópu, Rithöfundasamband Íslands og Hugvísindastofnun Háskóla Íslands fyrir smásagnasamkeppni um mannréttindi og bárust alls 75 sögur í keppnina. Vilborg Davíðsdóttir, varaformaður RSÍ, tilkynnti um sigurvegara í dag á opnum hátíðarfundi um Mannréttindayfirlýsinguna í Veröld – húsi Vigdísar.

Rúnar Snær Reynisson bar sigur úr býtum og tók við viðurkenningarskjali frá sendiherra ESB á Íslandi, Michael Mann, og las upp úr smásögu sinni ,,Héðan í frá“.

Rithöfundasamband Íslands óskar Rúnari innilega til hamingju með viðurkenninguna.

Umsögn dómnefndar um söguna:

,,Höfundur leyfir ímyndunaraflinu að takast á við stöðu sem gæti beðið jarðarbúa ef fram heldur sem horfir. Þetta er efnismikil og vel skrifuð framtíðarsaga.

Sagan fjallar um gjörbreyttan heim í náinni framtíð, eftir menningarhrun og náttúruhamfarir sem enn setja mark á lífið sem sagan lýsir. Vindar gnauða á kaldranalegum berangri og grímuklætt fólk skýst á milli skýla, á flótta undan eilífum sandstormi.

Sykurhúðuð harðstjórn ræður ríkjum hjá kynslóðinni sem tekur við völdum eftir hrunið og refsar hún foreldrum sínum í kerfisbundum sýndarréttarhöldum.

Gerð er tilraun til að endurrækta mannkyn í þessum breytta heimi, með hjálp hugleiðslu og sjálfsdáleiðslu, til að eyða óæskilegum hneigðum en þeim fylgja jafnframt fleiri mannlegar tilfinningar sem við álítum hluta mennskunnar. Mannréttindi einstaklinga víkja fyrir heildarhagsmunum en mannréttindabrotum er framfylgt af þeirri mannúð sem efni standa til.“

Dómnefnd skipuðu þau Ástráður Eysteinsson prófessor, Gauti Kristmannsson prófessor og Halldóra K. Thoroddsen rithöfundur. Alls bárust hvorki fleiri né færri en 75 sögur í samkeppnina.

Vinningshafinn hlýtur í verðlaun þriggja vikna dvöl á dvalarsetri á meginlandi Evrópu.

Sagan verður birt á næstu dögum.


Höfundakvöld fimmtudaginn 13. desember kl. 20.00

13. des

Það er háflóð í einu besta barnabókaflóði síðustu ára. Fjórir barnabókahöfundar ætla að taka sér hlé frá atinu sem fylgir bókaútgáfu og bjóða öllu áhugafólki um barnabókmenntir til stofu í Gunnarshúsi fimmtudaginn 13. desember kl. 20:00. Þetta kvöld verða boðin grið frá jólastressi, hasar og veseni og þess í stað lagt upp með að eiga góða stund saman.

Höfundarnir sem bjóða til stofu eru eftirtaldir:

Hjalti Halldórsson (Draumurinn)
Arndís Þórarinsdóttir (Nærbuxnaverksmiðjan)
Sævar Helgi Bragason (Svarthol)
Ævar Þór Benediktsson (Þitt eigið tímaferðalag)

Heitt kaffi, piparkökur og nóg af kertaljósum og góðum sögum.