Rithöfundasamband Íslands

The Writers' Union of Iceland


Birgir gerður að heiðursfélaga

Birgir Sigurðsson leikskáld

Aðalfundur Rithöfundasambands Íslands var haldinn 2. maí 2019.

Á fundinum var Birgir Sigurðsson leikskáld kjörinn heiðursfélagi Rithöfundasambands Íslands.

Margrét Tryggvadóttir var endurkjörin meðstjórnandi og Sindri Freysson var kosinn í annað sæti meðstjórnanda. Auður Jónsdóttir var kjörin varamaður.

Auk ofantalinna sitja í stjórninni Karl Ágúst Úlfsson formaður, Vilborg Davíðsdóttir varaformaður, Jón Gnarr meðstjórnandi og Bjarni Bjarnason varamaður.

Ávarp formanns Karls Ágústs Úlfssonar við kjör heiðursfélaga:

Birgir Sigurðsson stimplaði sig rækilega inn í íslenskt leikhús- og menningarlíf með leikriti sínu Pétri og Rúnu árið 1972, þá 35 ára að aldri, en áður hafði hann sent frá sér ljóðabækurnar Réttu mér fána og Á jörð ertu kominn. Í Pétri og Rúnu, sem varð hlutskarpast í leikritasamkeppni Leikfélags Reykjavíkur kvað við ferskan tón í íslenskri leikritun og með verkunum sem í kjölfarið fylgdu, Selurinn hefur mannsaugu, Skáld-Rósu og Grasmaðki tók Birgir af öll tvímæli um að Ísland hafði eignast eitt af öflugustu leikskáldum samtímans. Þegar Dagur vonar var frumsýndur 1987 gat engum blandast hugur um þau ofurtök sem höfundurinn hafði á leikritsforminu, hvort sem litið var á persónusköpun, samskipti leikpersóna eða uppbyggingu og framvindu leiksögunnar.
Verk Birgis eru oft persónuleg og samúð hans með fólkinu sínu, persónunum sem hann leiðir fram fyrir áhorfendur eða lesendur, er ótvíræð, auk þess sem sársauki höfundarins skín á stundum í gegnum tilfinningalíf fólksins á sviðinu. Verk hans stíga listilegan dans á mörkum þess ljóðræna og hversdagslega – á mörkum þess grimma og þess blíða – og hann er örlátur á innsæi sitt, bæði vitsmunalegt og tilfinningalegt. Það er fallegur eiginleiki í fari höfundar og alls ekki sjálfgefinn.

Um þörfina fyrir að skrifa segir Birgir í viðtali við DV árið 2000: „Maður veit ekki hvaðan þörfin kemur en það ræðst ekki við hana. Ef svo væri þá væri maður líklega í öðru starfi. Þetta er eins og að vera haldinn; það er eins og lagðir hafi verið á mann galdrar; það er engin leið út. Sumir kalla þetta köllun; ég kalla það þörf. Persónulega hef ég þörf til að nálgast annað fólk; það er ekki víst að það takist alltaf en þegar það tekst er það mjög gleðilegt.“

En Birgir lét ekki staðar numið við Dag vonar. Hann hefur einnig gefið þjóð sinni leikritin Óskastjarnan, Dínamít og Er ekki nóg að elska, smásagnasöfnin Frá himni og jörðu og Prívat og persónulega, sagnfræðiritið Svartur sjór af síld og skáldsögurnar Hengiflugið og Ljósið í vatninu. Auk þess hefur hann með þýðingum sínum fært okkur höfunda á borð við Sam Shephard og Doris Lessing. „Fyrst og fremst gerir maður þetta fyrir sjálfan sig og sinn eigin sannleik.“ segir Birgir í viðtali við Helgarpóstinn í desember 1984,  „Ef svo vill til að einhver eða einhverjir aðrir eru sammála mínum sannleik, þá er það ágætt — en það er ekkert sem rithöfundur á heimtingu á.“

Birgir Sigurðsson hefur tekið virkan þátt í félagsmálum og réttindabaráttu listamanna á Íslandi. Hann var varaformaður Rithöfundasambands Íslands á árunum 1982 til ’86 og forseti Bandalags íslenskra listamanna frá 1985 – ’87. Á sömu árum var hann einnig í stjórn Listahátíðar.

Í Degi vonar leggur höfundurinn þessi orð í munn stúlkunnar Öldu:
Hún var nú stödd hjá tré sem var fegurst allra trjáa. Það var eins og huggun sem sagði að enn væri til fegurð, þrátt fyrir allt. Og hún gaf sig á tal við lífið: „Þú hefur gefið mér margt og sagt mér hvers virði allt er, en eitt met ég mest.“ – Lífið langaði þá til þess að vita, hvað af þess miklu auðæfum væri dýrast. „Fagra líf,“ sagði hún, „ef mér væri ekki gefinn skilningur væri ég eins mikil þögn og dauðinn.“



SÓLVEIG PÁLSDÓTTIR – BÆJARLISTAMAÐUR SELTJARNARNESS 2019

BaejarlistmSeltjn_180119_JSX0991.JPGSólveig Pálsdóttir rithöfundur var útnefnd bæjarlistamaður Seltjarnarness 2019 við hátíðlega athöfn á bókasafni Seltjarnarness föstudaginn 18. Janúar. Þetta er í 23ja sinn sem bæjarlistamaður Seltjarnarness er útnefndur en í fyrsta sinn sem að rithöfundur hlýtur þennan heiður.
Menningarnefnd Seltjarnarness sér um val bæjarlistamanns ár hvert og veitti Guðrún Jónsdóttir formaður menningarnefndar Sólveigu viðurkenningingarskjal ásamt starfsstyrk að upphæð 1.000.000 kr. sem fylgir nafnbótinni.

Sólveig hefur búið á Seltjarnarnesi til fjölda ára og ætíð gefið mikið af sér til menningarmála í bæjarfélaginu. Var meðal annars formaður menningarnefndar í 8 ár, á árunum 2002-2010 og kom á þeim tíma mörgum góðum menningartengdum verkefnum á koppinn. Sólveigu hefur ennfremur í gegnum tíðina verið trúað fyrir ýmsum störfum í nefndum og fagráðum er varða listir og menningu innan og utan Seltjarnarness. Það er ekki ofsögum sagt að Sólveig er afar fjölhæf á sviði lista, skapandi greina og miðlunar. Hún er í grunninn menntuð leikkona frá Leiklistarskóla Íslands og starfaði sem slík auk þess að vera dagskrárgerðarmaður hjá RÚV frá 1982-1990. Sólveig leikur enn öðru hverju og lék m.a. í sjónvarpsþáttaröðunum Dagvaktin, Venjulegt fólk sem og Réttur 1 og Réttur 2. 

Á árinu 1996 lauk Sólveig almennri bókmenntafræði og kennsluréttindanámi frá Háskóla Íslands. Hún hefur starfað sem íslensku- tjáningar- og leiklistarkennari auk þess sem hún hefur haldið fjölda námskeiða fyrir einstaklinga og stjórnendur sem vilja bæta sig í samskiptum, sjálfstyrkingu, tjáningu og framkomu.
Frá árinu 2013 hefur Sólveig starfað sem rithöfundur. Þegar hafa komið út eftir hana fjórar glæpasögur sem allar hafa hlotið góða dóma og vinnur Sólveig nú að sinni fimmtu bók sem kemur út í haust. Fyrsta skáldsagan hennar, Leikarinn kom út árið 2012, Hinir réttlátu árið 2013, Flekklaus árið 2015 og Refurinn árið 2017. Bækur hennar hafa verið gefnar út erlendis og bíómynd eftir Leikaranum hefur verið í undirbúningi. Að auki vinnur breskt kvikmyndafyrirtæki að fjármögnun sjónvarpsþáttaraðar byggða á bókinni Refurinn. 

Við afhendinguna flutti Sólveig eftir farandi ávarp:

Að að vera valinn bæjarlistamaður gleður mig af öllu hjarta. Fyrir því liggja margar ástæður og ég ætla að telja upp nokkrar:
Af því að fyrir sex -sjö árum snéri ég lífi mínu á hvolf og sagði upp ágætri vinnu til að einbeita mér að því að skrifa bækur. Ég væri að ljúga ef ég segði að það hafi alltaf verið auðvelt.
Af því að mér þykir vænt um bæinn minn en hér hef ég, áður forfallinn Vesturbæingur, búið síðan 1995 og hef hreint ekkert á móti því að bera hér beinin.
Af því að í hópi þeirra 23 listamanna sem borið hafa titilinn síðan að Gunnar Kvaran sellóleikari var valinn fyrstur árið 1996 er enginn rithöfundur.
Af því að menning og listir eru nauðsyn öllum samfélögum eða reynið að ímynda ykkur heim án sagna, án myndlistar, án tónlistar, án hönnunar, án leiklistar og án skáldskapar.
Af því að ég trúi á bókina … í öllum formum, innbundna, í kilju, á lesbretti, í streymisveitum og hljóðbók. Því eitt form þarf ekki að útrýma öðru.
Af því að við þurfum bækur, allskonar bækur, fjölbreyttar bækur! Bækur sem heilla, spenna, trylla, fræða,sefa, græta, vekja hræðslu, hlátur, ótta … því bækur hjálpa okkur við að setja okkur í annarra spor og skilja manneskjuna í öllum sínum margbreytileika. Þær opna nýja heima, þenja tilfinningasvið okkar og skilning á veruleika annarra.
Af því að lestur er gríðarlega mikilvægur, miklu mikilvægri en margir gera sér grein fyrir. Ég fullyrði að lestarkunnátta sé undirstaða lýðræðisins eins og við þekkjum það. Því minna sem við lesum, því minna sem við skiljum af því sem er að gerast í veröldinni því auðveldara er fyrir fyrirsagna- og alhæfingarsmiði að ná tökum á hugsun okkar.
Lesfærni, lesskilningur, lesfimi og fjölbreyttur orðaforði næst aðeins með því að lesa alla ævina. Því að lestur er ekki meðfæddur hæfileiki heldur lært atferli sem þarf að þjálfa og halda við. Til þess að allt þetta gangi upp þarf fjölbreytt úrval bóka sem vekja áhuga á enn meiri lestri.
Af því að sem fyrrum kennari veit ég að hægt er að nota margar spennandi aðferðir til að glæða áhuga nemenda á bókalestri, auka skilning og innlifun þeirra. Ég veit líka að staðlaðar, þurrar staðreyndaspurningar og fráhrindandi lesefni getur gert nemendur fráhverfa bókum.
Af því að mér er annt um íslenskuna og að áfram verði skrifaðar bækur á íslensku, leikrit á íslensku, handrit að sjónvarpsþáttum og kvikmyndum á íslensku. Þeir eru til sem telja daga bókarinnar talda og að tungumálið okkar muni líða undir lok á næstu áratugum. Einu sinni áttu útvarpið og kvikmyndin að deyja vegna sjónvarpsins, sjónvarpið og kvikmyndalistin að lognast út af vegna myndbandanna, leikhúsin að deyja; fyrst vegna útvarpsins, seinna sjónvarpsins, svo myndbanda og enn síðar vegna streymisveita á borð við Netflix. Að ógleymdu andláti ljóðsins sem hefur margoft verið spáð og núna er víst bókinni búinn bráður bani. En höfum það hugfast að ekkert af þessu hefur ræst en margskonar sveiflur og þróun auðvitað átt sér stað. Og ef við sameinumst um að standa vörð um íslenskuna og sýnum metnað í verki þá lifir hún líka.
Af því að ég er hrædd um að ef við glötum tungumálinu okkar þá verði ekkert lengur sem sameinar okkur sem þjóð.
Ég vil þakka Menningarnefnd og Seltjarnarnesbæ innilega fyrir þá virðingu sem mér er sýnd sem listamanni og mun hér eftir sem og hingað til leggja mitt að mörkum til að efla menningarstarf bæjarins.
Takk fyrir mig!


Jakobínuvaka 2018

Í tilefni af því að 100 ár eru liðin frá fæðingu Jakobínu Sigurðardóttur verður haldin Jakobínuvaka í Iðnó laugardaginn 25. ágúst 2018 kl. 15:00. Flutt verða erindi um Jakobínu, lesið upp úr verkum hennar og flutt tónlist við ljóð hennar.

Sjá einnig viðburð á Facebook.

Dagskrá

Setning: Rithöfundasamband Íslands

Erindi:

  • Ástráður Eysteinsson bókmenntafræðingur:  Þessi blessaða þjóð. Um eina smásögu og fleiri verk eftir Jakobínu Sigurðardóttur
  • Helga Kress bókmenntafræðingur: „. . . eins og hún gæti stokkið út úr orðunum“. Um uppreisn kvenna og samskipti kynjanna í bókum Jakobínu
  • Sigríður K. Þorgrímsdóttir: Heimsókn gyðjunnar. Saga skáldkonu
  • Jóna Kristjana Hólmgeirsdóttir og Karítas Hrundar Pálsdóttir: Óður til Jakobínu: Ritlistarnemar lesa upp úr eigin verkum. 

Upplestur: Guðni Kolbeinsson, Arnar Jónsson, Guðný Sigurðardóttir

Tónlist:  Ingibjörg Azima tónskáld

Söngur: Margrét Hrafnsdóttir, Gissur Páll Gissurarson

Undirleikur: Guðrún Dalía Salómonsdóttir

Vökunni stýrir Sigrún Huld Þorgrímsdóttir


Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar 2018

dsc02270

Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar 2018 koma í hlut Kristínar Helgu Gunnarsdóttur fyrir bókina Vertu ósýnilegur, Magneu J. Matthíasdóttur fyrir þýðingu á bókinni Kvöldsögur fyrir uppreisnargjarnar stelpur og Ránar Flygenring fyrir myndskreytingar í bókinni Fuglar. Á næsta ári verða jafnframt veitt verðlaun í nafni Guðrúnar Helgadóttur fyrir óbirt handrit að barna- og unglingabók.

Dagur B. Eggertsson borgarstjóri afhenti Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar við hátíðlega athöfn í Höfða síðasta vetrardag. Verðlaunin eru þrískipt og veitt árlega fyrir bestu frumsömdu barna- og unglingabókina á íslensku, bestu þýðingu á barna- og unglingabók og bestu myndskreytingu á barna- og unglingabók.

Kristín Helga Gunnarsdóttir skáldkona fékk verðlaunin í flokki frumsaminna barnabóka fyrir bók sína Vertu ósýnilegur sem Mál og menning gaf út á liðnu ári.  Í umsögn dómnefndar segir:
Í liprum og raunverulegum lýsingum er fjallað um baráttu fólks til að lifa venjulegu lífi í hringiðu hrikalegra stríðsátaka. Á sama tíma er fjallað af nærfærni um viðkvæmar tilfinningar unglinga og ungs fólks, samskipti og samskiptavanda. Það getur verið erfitt að aðlagast og sættast við framandi samfélag og víða hamla fordómar og vanþekking eðlilegum samskiptum. 

Magnea J. Matthíasdóttir fékk Barnabókaverðlaunin fyrir þýðingu sína á bókinni Kvöldsögur fyrir uppreisnargjarnar stelpur eftir Elenu Favilli og Francescu Cavallo. Mál og menning gaf út. Í umsögn dómnefndar segir m.a..:
Þýðing Magneu nær vel utan um snarpan og einfaldan stíl bókarinnar og framkallar það sem höfundarnir óska sér; löngun til að leita meiri upplýsinga um hverja og eina af hundrað stelpum sem á ýmsan máta voru og eru uppreisnargjarnir brautryðjendur. 

Verðlaun fyrir bestu myndskreytingu komu í hlut Ránar Flygenring fyrir teikningar í bókinni Fuglar eftir þau Hjörleif Hjartarson sem Angústúra gaf út 2017. Í umsögn dómnefndar segir m.a.;
Persónuleiki íslenskra fugla, þeirra daglega amstur og umhverfi er dregið upp á einstaklega skemmtilegan hátt. Í teikningum Ránar er mátuleg blanda af kæruleysi og vandvirkni, skopi og alvöru. Texti og myndir skapa sterka heild og vitna um litanæmi og listfengi. Magnaðar teikningar sem vekja áhuga ungra lesenda,  og lesenda á öllum aldri, á fræðandi efni.

Barnabókaverðlaun Reykjavíkurborgar eru elstu fagverðlaun fyrir barnabókmenntir á landinu og hafa verið veitt óslitið frá árinu 1973 með það að markmiði að vekja athygli á gildi góðra bókmennta í uppeldisstarfi og því sem vel er gert í bókaútgáfu fyrir börn og ungmenni. Verðlaunin eru í formi fjárveitingar og viðurkenningarskjals. Dómnefnd var að þessu sinni skipuð Brynhildi Björnsdóttur, formanni, Jónu Björgu Sætran borgarfulltrúa, Gunnari Birni Melsted grunnskólakennara, Davíð Stefánssyni, fulltrúa Rithöfundasambands Íslands, og Þórdísi Aðalsteinsdóttur, fulltrúa Sambands íslenskra myndlistarmanna.

Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur 
Við afhendingu Barnabókaverðlauna Reykjavíkur tilkynnti Dagur B. Eggertsson borgarstjóri að frá og með næsta vori yrðu árlega veitt sérstök barnabókaverðlaun í nafni Guðrúnar Helgadóttur, eins vinsælasta og virtasta barnabókahöfundar landsins. Þau verðlaun verða veitt fyrir óbirt handrit að barna- og unglingasögu og munu nema einni milljón króna.

Guðrún Helgadóttir var borgarlistamaður Reykjavíkur 2017. Hún gaf út sína fyrstu bók, Jón Odd og Jón Bjarna, árið 1974 og hefur síðan sent frá sér 25 bækur og skrifað að auki leikrit og handrit að kvikmyndum og sjónvarpsþáttum. Bækur hennar hafa hlotið fádæma góðar viðtökur hér heima og erlendis.


ELÍSABET SEXTUG

Sunnudaginn 22. apríl verður haldið málþing í tilefni að sextugsafmæli Elísabetar Jökulsdóttur. Málþingið fer fram í Gunnarshúsi, húsi Rithöfundasambandsins, á Dyngjuvegi 8 og hefst kl. 15:00 og stendur til kl. 17:00.

DAGSKRÁ

15:00   Soffía Auður Birgisdóttir: Setning málþingsins.

15:05   Leikhópurinn Ra Ta Tam flytur atriði úr leiksýningunni Ahhh – Ástin er að halda jafnvægi. Nei fokk. Ástin er að detta, sem byggt er á textum eftir Elísabetu Jökulsdóttur.

15:15   Hólmfríður M. Bjarnardóttir: Viltu vera kærastinn minn? Um leikritið Ahhh – Ástin er að halda jafnvægi. Nei fokk. Ástin er að detta.

15:30   Ljóðalestur og kontrabassaleikur: Elísabet Jökulsdóttir og Borgar Magnason.

15:50   Kaffihlé.

16:10   Hrund Ólafsdóttir: Ekkert pláss fyrir ást. Um skáldsöguna Laufey.

16:25   Bergljót Soffía Kristjánsdóttir og Guðrún Steinþórsdóttir: „Alvörukona“ og uppreisnarseggur, verseraður í menningunni. Um Ástin er ein taugahrúga. Enginn dans við Ufsaklett.

16:40   Soffía Auður Birgisdóttir: Tilfinningar eru eldsneyti fyrir hugmyndir: Um skáldskaparheim Elísabetar Jökulsdóttur.

17:00   Þingslit.


Dagar ljóðsins

malthing-jon-ur-vor-100-ara-minning

100 ár voru liðin frá fæðingu Jóns úr Vör 21. janúar 2017 og hófst þá ljóðahátíðin Dagar ljóðsins í Kópavogi.

Dagar ljóðsins

Dagar ljóðsins standa í rúma viku og fjölmargir viðburðir fyrir alla fjölskylduna verða á hátíðinni. Menningarhúsin í Kópavogi bjóða upp á tvær fjölskyldustundir laugardaginn 21. janúar, ljóðatónleikana Ég sá sauð í Salnum og ritsmiðjuna Búum til bók á Bókasafni Kópavogs. Þriðjudaginn 24. janúar kemur Jón Yngvi Jóhannsson á aðalsafn Bókasafns Kópavogs og heldur erindið Eftir flóðið þar sem hann gengur fjörur jólabókaflóðsins 2016. Fimmtudaginn 26. janúar verður grasrótarkvöld í Garðskálanum þar sem hægt verður að hlýða á ferska strauma í íslenskri ljóðagerð – og jafnvel stíga á stokk sjálfur.

Samhliða þessu verður sýning frá Mynda- og sögusafni Vestur-Barðarstrandasýslu um Jón úr Vör á bókasafninu og einnig verður þar sett upp ljóðalistaverk eftir Hörpu Dís Hákonardóttur.

Dögum ljóðsins lýkur 28. janúar þegar haldið verður málþingið Jón úr Vör – skáld þorps og þjóðar í Salnum, þar sem sýnd verður stutt heimildarmynd Marteins Sigurgeirssonar um skáldið og rithöfundar og fræðimenn minnast Jóns. Þorsteinn frá Hamri ávarpar gesti og haldin verða erindi um bæði manninn og skáldið Jón úr Vör.

Orðlistin verður áberandi um allt bæjarfélagið á meðan Dögum ljóðsins stendur. Leikskólabörnum verður boðið í ljóðasmiðjur á bókasafninu, grunnskólanemendur hafa setið baki brotnu við ljóðagerð fyrir ljóðasamkeppni grunnskóla Kópavogs og vinningsljóðunum verður dreift um bæinn á veggspjöldum og bókamerkjum. Það er von Lista- og menningarráðs Kópavogsbæjar að hátíðin og samkeppnin um Ljóðstaf Jóns úr Vör séu bæði lestrar- og skriftahvetjandi og kveiki áhuga á hinu ritaða orði hvarvetna í samfélaginu.

Frekari upplýsingar má finna á heimasíðu Kópavogsbæjar.